KORUYUCU AŞILAMADA AŞILAMA ORANININ ÖNEMİ VE İSTATİSTİK ÇALIŞMA

20. yüzyılda, en tehlikeli bulaşıcı hastalıklara karşı gerek gelişmiş kapitalist ülkelerin çoğunda, gerekse sosyalist ülkelerde kazanılmış olan zafer, tıbbın en büyük başarılarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu zaferin kazanılmasında koruyucu aşıların çok büyük rolü olmuştur. Bilindiği gibi, bulaşıcı hastalıklardan korunmak için seçilecek tek etkin yol, kişilerin bu hastalıklara karşı aşı­lanması ve onlara karşı bağışıklık kazanmaktır.

Dünya Sağlık Örgütü, bu yılki Dünya Sağlık Günü’nün “Her çocuk için aşılanma olanağı” belgisi altında kutlanmasını önermiş ve 6 tehlikeli bulaşıcı çocuk hastalığı olan kızamık, difteri, boğmaca, tetanos, çocuk felci ve vereme karşı mücadeleye dikkat çekmek istemiştir. Çünkü gelişmiş ülkelerde kazanılan zafere rağmen, dünya çocuklarının yüzde 80’inin yaşamakta olduğu gelişmekte olan ülkelerde, aşılarla önlenmesi mümkün olan bu bulaşıcı hastalıklardan, her yıl milyonlarca çocuk ölmektedir.

Gelişmekte olan ülkelerde aşılama kampanyalarının başlatılmasın­dan önce, her yıl 5 milyon çocuk ölmekte, bir 5 milyonu da bu hastalıklar yüzünden ömür boyu sakat kalmaktaydı. Bu korkunç duruma son ver­mek için Dünya Sağlık Örgütü, 1974 yılında Genişletilmiş Aşılama Programı (Expanded Prog­ramme on Immunization - EPI)’nı başlatmış ve başarılı bir çalışma sonunda çiçek hastalığı yer­yüzünden silinmiştir. 1974’de gelişmekte olan ülkelerde bu 6 hastalığa karşı aşılanan çocukların oranı yüzde 5’i geçmezken, bu program sayesinde, bu oran 1986’da yüzde 48’e yükselmiş ve yılda bir milyon çocuğun bu hastalıklardan ölmesi engellenmiştir.

Mayıs 1986’da yapılan 39. Dünya Sağlık Örgütü Genel Kurulu’nda konuşan EPI Başkanı Dr. Ralph Henderson, gelişmekte olan ülkelerdeki çocukların yüzde 60’ını, Difteri, Tetanos ve Boğmaca’nın veya çocuk felcinin ilk aşı dozunu, yüzde 40’ının da 3. dozunu aldıklarını açıklamış­tır. Ama en fakir ülkelerde bu aşılama oranı, DTB için yüzde 15’in altında bulunmakta olup, her yıl gelişmekte olan ülkelerde 5 yaşın altında olan 3.5 milyon çocuk hâlâ daha bu 6 çocuk has­talığından ölmekte, bir o kadar da sakat kalmak­tadır.

KORUYUCU AŞILAMADA İKİ ŞEKİL

Görevi, insanda yapay yoldan belli bir bulaşıcı hastalığa karşı özgül bağışıklık kazandırma olan koruyucu aşılar, bunu iki şekilde sağlamaktadır. Birincisinde, antijen, aşı maddesi olarak vücuda verilmekte ve organizmada immuno-biyolojik olay­lar zinciri başlatılarak, sonunda bağışıklık denen korunma oluşmaktadır. Bu, aşılanan tek tek kişiler­le ilgili olduğundan, buna kişisel korunma denir. İkinci şekilde ise, nüfusun büyük bir çoğunluğu, bulaşıcı salgın hastalığa karşı aşılanmakta ve böylece, sadece kişiler tek tek değil, arada aşılanma­mış kalan kollektifm diğer üyeleri de korunmuş olur. Korunmanın çapı, kollektifte aşılananların çapıyla orantılıdır. Aşılanan her kişi ile enfek­siyon zincirinin bir halkası yok olur ve çoğu kez, kişiler artık hastalanmaz ve yeni bir hastalık zinciri oluşmaz.

Nüfus içinde aşılanmış olması gereken kişilerin yüzde oranı, bulaşıcı her hastalıkta farklıdır. İyi bir kollektif koruma sağlamak için mümkün olan en fazla sayıda kişinin, o hastalığa karşı aşılanması gerekmektedir. Ancak o hastalık için ortalama aşılanma yüzdesinin üzerine çıkıldığı takdirde, aşılama yeterli olur ve bulaşıcı hastalığın salgını önlenebilir. Kişilerin aşıyla korunmuş olup olmamalarına bağlı olan kollektif korunma, belli bir bulaşıcı hastalığa karşı bağışıklık kazan­mada önemlidir, hele bu hastalığın ortadan kaldı­rılması isteniyorsa. Bu nedenle kollektif korunma, kişisel korunmaya kıyasla daha niteliklidir. Belli yıllarda doğanlar, eğer o hastalığa karşı tam ola­rak aşılanmışsa, o hastalık salgınının olduğu yıl, hasta olanların sayısı az olur. Tam olarak aşılan­mamış yaş gruplarında ise hastalık sayısında artış görülür.

Nüfus içinde mümkün olan en yüksek aşılama oranına ulaşmak kolay değildir, bazı zorluklar söz konusudur. Ama bunların aşılması sistemli ve sürekli bir çalışmayla mümkündür. Bu zorluk­ları şöyle sıralayabiliriz:

1. Halkın aşılama konusunda bilgisizliği ve bu konuda uyarılmamış olması

2. Aşıdan korkma, yersiz endişelere kapılma

3. Ülkede merkezi bir aşı kartı sisteminin olma­ması

4. Aşılamaların bildirileceği bir yerin bulun­maması

5. Aşılamaya karşı olanların olumsuz propa­gandası

6. Aşılama konusunda bilgi veren uzmanların yokluğu

Yukarıda adı geçen zorlukların hemen hepsi, bugün Kıbrıs Türk toplumu için geçerlidir. Dönem dönem Sağlık Bakanlığı yetkililerinin başlattıkları kampanyalar yetersiz kalmakta ve Türkiye’deki aydınlatma ve aşılama kampanyalarının bir uzan­tısı şeklinde seyretmektedir. Oysa bizim ülkemizin sağlık koşulları ile zorlukların derecesi farklı­lıklar göstermektedir.

Bunlara ek olarak şu noktalara değinilebilir: Ülkemizde kullanılmakta olan aşı maddelerinin yan etkileri veya aşıdan doğan zararlar hakkında elde herhangi bir istatistiki çalışma bulunmamak­tadır. Gerçi Avrupa malı olan aşıların yan etkileri yok denecek kadar azdır ve uzman eliyle, yerinde indikasyonla yapılan aşılarda bu zararlı denebile­cek etkiler çok seyrek de olsa görülebilmektedir, ama herhangi bir kayıt veya bildirim zorunluluğu yoktur.

Aşılamalar hem özel çocuk muayeneha­nelerinde, hem de Sağlık Bakanlığı’na bağlı sağlık merkezlerinde (veya aynı kanaldan okullarda) yapılmaktadır. Ne yazık ki, Sağlık Bakanlığı’nın bu konuda yayımladığı resmi istatistik rakamla­rı, birbiriyle çelişmekte ve kollektif korunma açısından çok önemli olan ve uluslararası aşılama programlarında, yapılan aşılama programının başa­rısının göstergesi olan aşılanma oranı hakkında, hiçbir bilgi bulunmamaktadır. İlkokul çağı öncesi çocukların büyük bir kısmı, özel çocuk muayenehanelerinde aşılanmakta olmasına rağmen, resmi yıllık istitistikler buna yer vermemektedir. Ülkeye giren aşı miktarını (ithalatçılar eliyle yapılmakta olduğundan) devlet yetkililerinin ithal izin belge­lerinden saptamaları mümkün iken, bu bile ihmal edilmektedir. Bu ihmal aşılama konusu yanında, toplumumuzda en çok görülen hastalıkların sıra­lanmasında da yapılmakta ve özel klinik ve muaye­nehanelerde teşhis ve tedavi edilen hastalıklar ista­tistik dışı kalmaktadır. O zaman da, ülke sağlık politikasının saptanmasında, koruyucu hekimlik çalışmalarında ve geleceğe yönelik planlamada tutarsızlıklar ve eksiklikler olması doğal olmaktadır.

Yine konumuza dönecek olursak, merkezi bir aşılama programının belirlenerek, bu aşı takvi­mine uyulup uyulmadığı ve aşılanan nüfus yüzdesinin doğum yıllarına göre saptanması zorunlu­luğu ile karşı karşıya olduğumuz görülecektir. Örneğin bütün Avrupa ülkelerinde, çocuklara ilkokulu bitirene kadar 6 veya 8 (kızamıkçık ve kabakulak eklenerek) çocuk hastalığına karşı, 12 defa aşılanmaktadır ve bu ülkelerin standard birer aşılama takvimi vardır. Buna göre bazı Avrupa ülkelerinde, kızamık hastalığına karşı aşılanan çocuk oranı şu şekilde gerçekleşmektedir:

Çekoslavakya Sosyalist Cumhuriyeti       %100

Finlandiya                                               %90’ın üzerinde

İsveç                                                       %90’ın üzerinde

Alman Demokratik Cumhuriyeti                %80’in üzerinde   

Federal Almanya Cumhuriyeti                   %50 ile 70 arası

İtalya                                                        bilinmemektedir.

Bu ülkelerden Çekoslavakya ve Demokratik Almanya’da kızamık vakası hiç görülmemektedir. İsveç ve Finlandiya’da ise 2. kızamık aşılaması 6. veya 10./14. yaşlarda yapılmaktadır.

SAĞLIK BAKANLIĞI VERİLERİ ÇELİŞKİLİ

KKTC Sağlık Bakanlığı 1985 yılı Faaliyet Rapo­ru’nun 12. sayfasında verilen aşılarla ilgili istatis­tik veriler ile Başbakanlık Devlet Planlama örgütü tarafından yayımlanan İstatistik Yıllığı 1985’in 59. sayfasında verilen 1985 yılına ait “Devletin Sağlık Servislerinde yapılan aşıların nevine göre dağılımı” tablosundaki rakamlar birbirini tutmaz­ken, Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Dr. Ayten Berkalp’in 20 Mart 1987 tarihli Yeni Düzen gazete­sinde çıkan “1985 yılında Sağlık Bakanlığının uyguladığı aşılar” tablosu daha önceki verilerle çelişmektedir. Bu üç kaynaktan elde ettiğimiz ve 1985 yılına ait üç resmi yayında yer alan aşı miktarları şöyledir:

Aşı cinsi          İstatistik Yıllığı          Sağlık Bak.     Müsteşarın

                   1985               1985 Raporu   Basın açıklaması

DTB                10,111 doz                 8,902 doz        3,467 çocuk

DT                         -                         10,358              2,785  

Çocuk felci      10,060                      15,747              5,670

Kızamık                385                        1,441              1,401

Kızamıkçık           184                        3,461                3,461

            Sağlık Bakanlığı 1985 yılı faaliyet raporunda ayrıca, 1. 2. ve 3. doz aşılar ile kızamık aşısı­nın yaş gruplarına göre dağılımı verilmiştir. Ama bunların toplamı ile bizim buraya aktardığımız ve sayfa sonunda özetlenen toplam arasında da farklı sonuçlar çıkmaktadır. Öte yandan Dr. Ayten Berkalp’ın Yeni Düzen gazetesine yaptığı açıklamada, doz yerine çocuk birimi yer almakta, bunlardan kaçının 1, 2 veya 3 kez aşılandığı belir­tilmemektedir. Konuşmanın bir yerinde Dr. Berkalp, “Bu arada özel çocuk hekimlerince şehirlerde aşılanan çocuklarımızın da var olduğunu vurgu­lamak istiyorum” demesine rağmen, bunları da kapsaması gereken Bakanlığının bu konuda yeterli ilgiyi göstermediğini gizleyememektedir. Yine aynı yerde “tüm çocuklarımıza kızamık aşısının 9. aydan itibaren uygulanması”ndan söz edilmektedir. Bize göre bu kızamık aşılamalarını etkinliği tartış­malıdır. Çünkü, bilindiği gibi yeni doğan bir bebek, eğer annesi kızamık geçirmişse veya ona karşı aşılanmışsa, annesinden kendisine geçen kızamık antikorları sayesinde, hayatının ilk ayların­da bu hastalığa yakalanmaz.

Çeşitli ülkelerde yapılan bilimsel araştırmalar, çocuğa geçen bu antikorların ortalama 7 aya kadar kanda dolaştığını ve 6 ile 9 aylık bebeklere yapılan kızamık aşısının kanda çok az düzeyde bile olsa, dolaşan bu antikorlar tarafından etkisiz hale getirildiğini göstermektedir. Örneğin Fran­sa’da 1-3 yaşları arasındaki 200.000 çocuk üzerinde yapılan ve aşının etkinlik derecesini ölçmeye yönelik değişik araştırmalarda, serum­daki antikor miktarının yok olmasının (sero-konversiyon) yüzde 95 ile yüzde 98 vakada, 1 yaşından sonra aşılanan çocuklarda görüldüğü saptanmıştır.

Bu ve benzeri bilimsel araştırmalar sonucunda varılan kanı, kızamık aşısının tam olarak tut­ması ve etkili olabilmesi için, en erken 12. ayda ve en uygun olarak da 15. aydan sonra yapılması şeklindedir. Aksi takdirde sero-konversiyondan ön­ce yapılacak olan aşı tutmayacak ve çocuğun 15. aydan sonra bir kez daha aşılanması gereke­cektir. Nitekim bu sonuçların açıklamasından sonra, bazı Avrupa ülkeleri aşı takvimlerinde kıza­mık aşısı yaşını 9. aydan 15. aya almışlardır. Öte yandan 1 yaşından önce yapılan kızamık aşılarında, bu yaştan sonra yapılan aşılamalara kıyasla, daha sık olarak beyin ve sinir sisteminde yan etkilerin görüldüğü de literatürde kaydedil­miştir.

SONUÇ

Ülkemizde gerek devlet sağlık hizmetlerinde, gerekse özel çocuk muayenehanelerinde yapılan koruyucu aşılamaların hepsi de, Sağlık Bakanlığı tarafından saptanmalı ve bu sayı, doz olarak değil, belli yıl doğumluların yüzde kaçının aşılanmakta olduğu şeklinde belirlenmelidir. Bu amaçla, mer­kezi bir aşı bildirim örgütü kurulmalı ve tek tip aşılama kartı ile standard bir aşı takvimine bir an öııce geçilmelidir. Kızamık aşısı, Dünya Sağlık Örgütü’nün, kızamıktan ölüm oranının yüksek ol­duğu az gelişmiş ve tropikal ülkeler için önerdiği 9. ayda değil, Avrupa ülkelerinde uygulanmakta olduğu gibi 15. ayda yapılmalıdır. Ülkenin ve toplumumuzun sağlık ve hastalık envanterinin çıkarılması ve bilimsel çalışmalara yardımcı ol­mak için, Sağlık Bakanlığı yetkililerini sağlık istatistiklerinin saptanması çalışmalarında daha ciddi ve bilimsel olmaya çağırırız.

(Kıbrıs Postası gazetesi, 17 ve 18 Ekim 1987)

SOVYET SAĞLIK SİSTEMİNDE YENİDEN YAPILANMA

SBKP Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov, 25 Şubat 1986 günü 27. kongrede yaptı­ğı konuşmada şöyle diyordu: “Her insan için, aynı zamanda toplum için sağlıktan daha değerli birşey yoktur. İnsanların sağlığını koruma ve sağlamlaştırma, birin­cil önemli ödevdir. Biz sağlık sorunları­nı geniş sosyal konumlardan ele almalı­yız. İnsan sağlığı, herşeyden önce çalışma ve yaşama koşullarına, refah dü­zeyine bağlıdır. Doğal olarak, halk sağ­lığını korumanın da pek büyük önemi var­dır.

Halkın yüksek kaliteli tedavi edici ve koruyucu yardıma ve ilâç gereksinimine en kısa zamanda ve her yerde karşılık veril­melidir. Bütün bunlar, sağlığı korumanın maddi ve teknik temeli olan birçok olgun­laşmış bilimsel, örgütsel sorunun ve kad­ro sorununun çözümlenmesini ortaya koymak­tadır. Elbette büyük maddi kaynaklar ge­rekecektir ve biz bunları bulmak zorunda­yız .”

Nitekim SSCB bütçesinin onaylanmasın­dan bir ay sonra, sağlık bakımı sistemine ek olarak 400 milyon ruble verildi. Bu paranın nereden sağlandığına gelince: Devlet, bir gönüllü çalışma gününden sağ­ladığı paranın 208 milyonunu sağlık işle­rine transfer etti. Bununla eski hastane­lerin yeniden inşası sağlanacak. İkinci olarak Barış Fonu’ndan 38 milyon ruble aktarıldı. Bu para ise sakat kalmış savaş ve iş emeklilerine hizmet veren hastane­lerin tamiri ve teknik donanımında kul­lanılacak. Son olarak 140 milyon ruble de sendikalardan geldi. Hasta listelerine yapılan ödemeden tasarruf edilen para, halk sağlığı harcamaları için kullanıla­cak. Örneğin Ekim-Kasım ayında çıkacak bir grip salgınına karşı geliştirilecek aşı ile geniş halk kitleleri aşılanıp, hastalık izinleri önemli ölçüde azaltıla­cak.

Bir süre önce SSCB Kamu Sağlık Bakan­lığı’na atanan Moskova Kardiyoloji Merkezi Başkanı ve Nükleer Savaşa Karşı Olan He­kimlerin Uluslararası Birliği’nin Asbaşkanı Profesör Yevgeni Çazov, Sovyet basın organlarına, ilginç açıklamalarda buluna­rak, Sovyet sağlık sisteminin de yeniden yapılanma sürecine gireceğini duyurdu. Bu­gün SSCB’de, dünyanın herhangi bir ülke­sinde bulunandan, daha çok sayıda, 1.2 milyondan fazla hekim çalışmaktadır. Ama Çazov’un açıklamasına göre, 350 bin genç arasında son yapılan yetenek sına­vında, 30 bin hekim sınavı şartlı olarak geçerken, bin tanesi de başarılı olamamıştır. Bu durumda tıp eğitim sisteminin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini belirten bakan, Tıp Fakültesi mezunlarına ancak 7. yıldan sonra diploma verileceği­ni söyledi. Mezunlara bir doğum yaptırma­ları, cerrahi bir ameliyata girmeleri veya bizzat ameliyat yapmaları, bir EKG, ya da röntgen filmini değerlendirebilmeleri halinde diploma verilecek. Bu programı tamamlayamayana, doktor yardımcısı diplo­ması verilecek.

Yapılan, değerlendirmelere göre, sağ­lık bakımı alanındaki planlama ve finans­manda güçlükler bulunmaktadır. Ulusal ge­lirden, halk sağlığı için ayrılan pay nisbi olarak az olup, azalma eğilimi gös­termektedir. 1970’de ulusal gelirin yüzde 4.1’i bu amaçla ayrılırken, bu oran bugün yüzde 4’dür. Eğer finansman, bugunkü dü­zeyde kalacak olursa yüzde 3.9’a düşecek­tir. Öte yandan sağlık hizmetlerindeki düşük verimlilik nedeniyle ulusal ekono­mideki kayıplar toplamı, yılda 90 milyon rubleye ulaşmıştır. Bu rakam son yapılan sendikalar birliği kongresinde açıklan­mıştır.

Kamu Sağlık Bakanı Prof. Çazov’a göre, toplumun adil ve yüksek düzeyli bir sağ­lık bakım sistemi isterken, bu alana di­ğer dallardan arta kalan paranın verilme­siyle yetinmemesi gerekiyor. Sağlık hizmetleri, global sağlık harcamaları fonu yerine, kişi başına optimal harcama temeline göre finanse edilmelidir. En başta da tıbbi planlama ve finansman il­keleri değiştirilmelidir. Sağlık sis­teminin gelişmesi, ulusal gelirin artı­şıyla orantılı olarak artmalıdır. İlk tahminlere göre, 2000 yılında sağlık ba­kımı için ulusal gelirin yüzde 8’i ayrılmalı ve nüfus başına yılda 60 ruble kadar hesaplanmalıdır. Bakan şöyle diyor: “Her sovyet yurttaşı, devletin, kendi sağlığını korumak için ona, yeterli ayak­tan tedavi, sağlık yurdu tedavisi ve di­ğer her türlü şey için kaç para harcadı­ğını bilmelidir.”
Yeni düzenlemelere göre, tedavinin önemli bir bölümü hastanelerden poliklinik ve ayaktan tedavi merkezlerine kaydırıla­cak. Hastaneler sadece ağır vakaların teşhis ve tedavisi için kullanılacak. Böylece hem tedavi geliştirilecek, hız­landırılacak; hem de kalabalık hastane koğuşları hafifletilecektir. Konsültasyon-teşhis bölümleri ve poliklinik ağı genişletilmektedir. Zor ve pahalı teşhis yöntemlerinin kullanıldığı yeni tıp ens­titüleri kurulacaktır. Kompüter tomografi, gastro-fibroskop vs. aletlerle donatıla­cak olan bu merkezlerden 4 tanesi bu yıl içinde kurulurken, gelecek 8 yılda 60 tanesinin kurulması planlandı. Her biri, 5 milyon rubleye mal olacak olan bu mer­kezlerden her birinde, 800 kişinin alet­lerle ve laboratuvar yöntemleriyle teşhisi sağlanacak. Böylelikle, hastanede yatarak yapılan pahalı teşhisler yerine, çok ucuza muayene ve teşhisler gerçekleştirilecek. Öte yandan yönetimde­ki sorunlar da çözümlenecek. Eskiden sa­dece bir poliklinik veya hastanenin başhekimi değil, bir Cumhuriyet’in Sağlık Bakanı bile bağımsız karar verme hakkına sahip değildi. Hemşire,   aşçı, hastane teknisyeni sayısı bir yana, doktor ve tıp yan dalları çalışanlarını bile SSCB Kamu Sağlık Bakanlığı kararları belirtiyordu. Yeni Bakan, başlangıçta bazı bölgelerdeki tıp kuruluşlarına tam bir ekonomik ve mali bağımsızlık vermek istediklerini açıkladı. Doktorlar artık rakamlarla bu­naltılmayacak ve gereksiz belgelerle uğ­raşmayacak. Hastalara hekim seçme özgürlüğü tanınacak. Daha iyi çalışan ve çok hastası olan doktorlara, yüzde 30 ek maaş artışı ödenecek. Ayrıca, halkın daha çok temas kurduğu kaza hekimi, şimdi olduğu gibi gittiği veya baktığı hasta sayısına göre değil, kendisine bağlanan 1,800 kişilik nüfusun sağlık durumuna göre ödenecektir. Hasta güvendiği hekimi seçme hakkına sahip olunca, bu tıp personelini daha dinamik hale getirecektir. Aile hekimliği kurumunun getirilmesi de düşünülmektedir.

SOVYET SAĞLIK SİSTEMİNDE YENİDEN YAPILANMA

Yeni SSCB Kamu Sağlığı Bakanı Profesör Yevgeni Çazov’un açıklamaları ışığında, Sovyet Sağlık Sisteminde başlatılan yeniden yapılanma önlemleri ile ilgili bilgiler vermeyi sürdürüyoruz:

Son yapılan bir araştırma sonuçlarına göre, SSCB Sağlık Bakanlığı sistemi içinde çalışan 333 araştırma enstitüsün­den yüzde 50-60’ı yararlı araştırma yapmaktadır. Belki de 100 tanesi günlük pratik sorularla ilgilenmektedir. Bu durumda 80-100 enstitünün kapanması halinde, ne hastalar, ne de sisteme bir za­rar gelmeyecektir. Böylelikle ortaya çı­kacak olan fonlarla, geri kalan ensti­tüler güçlendirilecek ve Sovyet tıbbi ka­zançlı çıkacaktır. Bu tür bilimi yeni­den yapılandırma sorunları, SSCB Tıp Bi­limleri Akademisi’nin yapılacak ilk toplantısında tartışılacaktır.

Koruyucu hekimlik alanında da bir dizi önlemler alınmaktadır. Resmi araştırmala­ra göre, Sovyetler Birliği’ndeki 104 kent­teki hava kirliliği oranı, kabul edilebi­lir sağlık düzeylerinin 10 katma çıkmış bulunuyor. Örneğin Ermenistan Halk Cum­huriyeti başkenti Yerevan’daki ölü bebek doğumlarının yüzde 20’si, daha çok kirli havası bulunan yerlerde görülmektedir.

            Sözkonusu işletmelerin yöneticileri, Ba­kanlık yetkilileri tarafından uyarılmış ve en köklü önlemlerin alınması istenmiş­tir. Aksi takdirde, 3 ay içinde yapıla­cak sağlık teftişleri sonunda bu işlet­meler kapatılacaktır. Sağlık müfettişleri çevre sağlığına önem vermeyen 23 süt fab­rikasını Ukrayna’da, bir o kadarını da Rusya Federasyonu’nda kapatmış bulunu­yorlar. Bazı kentlerde suların dörtte bi­rinin yetirince temiz olmaması yüzünden, akut barsak enfeksiyonlarının görülmesi, yetkilileri harekete geçirmiştir.

SSCB’de doğan prematüre bebeklerin or­talama oranı yüzde 4.9’dur. Ama bazı kadınlar için bu oranın yüzde 8 ve üzerine çıktığı saptanmıştır. Bu nedenle plastik ve renkli kalem üreten işyerleri, lastik tekniği, boya ve cila sanayi işletmelerinin sorumlularının dikkati çekilerek, önlem alınması istenmiştir. Genel olarak bütün işletmelerin, çalışanları hastalıklardan koruyucu önlemler alması için dikkati çekilmektedir. Bakanlığın istemi­ne göre, 5 bin işçi çalıştıran işletmele­rin kendilerine ait, sağlık yurdu tipin­de hastalıkları önleme merkezi olmalıdır.

SSCB Sağlık Bakanı Prof. Çazov şöyle demektedir: “Korunmak, tedavi etmekten daha avantajlıdır. Sigara ve alkol kul­lanmak, para tasarrufu yanında insan sağ­lığını ve yaşamını da korur. İçinde bu­lunduğumuz 10 yıl süresince Sovyetler Birliği’nde bir milyon insan akciğer kanserinden, bir başka deyişle sigara tiryaki­liği yüzünden ölecektir. Sigara içimine karşı açılan savaşa rağmen, tütün satış­ları azalmamış aksine artmıştır. Bu da tıbbın bir eksikliğidir! Ben, 3-5 kopek gibi az bir miktar bile olsa, tütün fiya­tına, yani sigara içimi üzerine konacak bir artışın, özel bir verginin yararlı olacağma inanıyorum. Bu artış, sigaranın yol açtığı hastalıkların tedavisinde kul­lanılabilir. Bu konuda konuşmaktan utanı­yorum. Ama inanıyorum ki, sigara tiryaki­lerinin, “sağlığı korunması gereken mer­kezlerde çalışmaları için ahlaki bir hak­ları var mı?” diye düşünmeleri gerekir. Bu işe önce kendimizden başlamalıyız! Bu konu Sağlık Bakanlığı’ndan başlayarak bü­tün tıbbi personele kadar uzanmalı, za­rarlı alışkanlıklardan vazgeçerek, sağ­lıklı yaşamanın yolunu sadece sözle de­ğil, kişisel davranışlarında da propagan­da etmeliyiz”.

Sovyetler Birliği’nin kurulduğu gün­den bu yana, halk sağlığı alanında elde ettiği kazanımların giderek artması ve gelişmesi çok etkileyici olup, tartışma­sızdır. Lenin’in insanlık tarihinde ilk kez ilân ettiği “parasız tıp yardımı sis­temi”nden herkes yararlanmaktadır. Sovyet deneyimi, birçok ülkeye örnek oluşturmuştur, sadece sosyalist ülkelere değil. Bu arada SSCB’deki temel sağlık yardımı’nın ilkeleri, Dünya Sağlık Örgütü’nün. kendi çalışma şeklini oluşturmada yararlı olmuştur. Ama şimdiye kadar gerçekleştiril­miş olanlar artık Sovyet halkını bugün tatmin etmemektedir. Bu nedenle Sovyetler Birliği’nde gönüllü bağışlardan oluşacak bir Sağlık Fonu’nun kurulması konu­su tartışılmaya başlamıştır. Bir de şu fikir öne sürülmektedir: “Bugün tıbbi te­daviyi kısmen veya hatta tamamen ödeyebi­lecek durumdayız.”

            Sağlık Bakanı Çazov bu konuda şöyle demektedir: “İnanıyorum ki ana sosyal kazancımız, güvence altına alınmış parasız tıbbi yardımdır”. Sırf daha zengin olduk diye bunu terketmemeliyiz. Hastalık, param var mı, yok mu, diye sormaz. Zorluk anında paraya ihtiyaç duyulduğunu düşü­nün. Ama yaşamsal önemi olmayan bir hiz­met için, niçin ödeme yapılmasın? 1995’e kadar kendi kendini finanse etme temeine dayanan poliklinik hizmetlerini iki kat artırmayı düşünüyoruz. Ama tekrar edeyim, temel parasız tıbbi yardım güvence altındadır ve esastır.”

Bu konuyla ilgili olarak, hastane ve sağlık yurtlarındaki akşam yemeklerinin paralı olması önerilmektedir. Hatta SSCB Ticaret Bakanlığı ile yapılan işbirliği sonucu, hastanelerde hastaların kantin fiyatına süt ürünleri, sebze, meyva ve hatta sıcak sosis almaları sağlanacaktır.

SSCB Sağlık harcamaları için yaklaşık 80 milyar rublenin ayrılacağı 2000 yılında, bu paranın yeterli olup olmayacağı konusuna değinen bir gazeteci, ABD’de her yıl devlet bütçesi ve özel kişilerin bağışları olarak 400 milyar doların tıp için harcandığını belirtti. Bunun üzerine Prof. Çazov şunları söyledi: “Ne demek istediğinizi anlıyorum. Ama ABD’deki girdiler ile bizdekilerini karşılaştırmak yanlış olacaktır. ABD’deki “medicare sis­temi”ni çok iyi biliyorum ve size söyleyebilirim ki, bu milyarların yarısı, özel kişilerin cebine  akmaktadır - hastane sahipleri, profesörler vb’nin cebine. Ama bizde devletin birçok sağlık kuruluşunu ve ilâcı sübvansiye ettiğini unutmayalım. Örneğin, streptodekaz denen kalp ilacı çok pahalıdır. Devlet bu ilacın hastane­lerde parasız olarak verilebilmesi için, kardiyoloji merkezlerine ek para ödemesi yapmaktadır. Rehabilitasyon tedavisi ör­neğine bir bakalım. Hasta, parasız sağlık yurduna gönderilir. Bundan halen 50 bin kişi yararlanmaktadır, bu sayı yarın 70 bine çıkacak. Bunların maliyeti de sağlık bütçesine eklenmektedir. Biz her işletmenin kendine ait sağlık merkezini kurmasında ısrar ediyoruz. Bildiğiniz gibi fiyatlar sembolik denecek kadar azdır. Böyle bir sistem dünyanın hiçbir yerinde yoktur. Biz ayrıca her fabrikanın, her değirmenin kendi tıp merkezini oluşturup, kendi işçilerini sürekli tıbbi gözetim altında bulundurması gereğine inanıyoruz. Bütün bunlar koruyucu sağlık hizmeti sayılmaz mı? Bizim hesabımıza dahil edilmeyen bu büyük miktardaki harcamalara değmez mi?”

Sovyet Sağlık sistemine getirilecek olan bir diğer yenilik de şöyle: Kişi başına yılda verilecek 60 ruble içinden po­liklinik, hastanın hastanede kalışı ve ayaktan tedaviler (kazalar hariç) için ve polikliniğin idamesi için para alacak. Geriye kalan miktar, halk sağlığı yedek fonu kesintileri dışında -ki bu salgın ve doğal afetler için zorunludur- üst yöne­tim mekanizmasının ikramiye fonları için harcanacak. Bu yolla, basının “tıp bürok­ratları” dediği kişiler, polikliniğin nasıl çalıştığına ilgisiz kalmayacaklar. Böylece tıbbi bir kuruluş, hem tedavinin kalitesine, hem de hastalığın önlenmesine ekonomik ilgi duyacak ve ihmal edilmiş va­kaları, kendi cebinden ödeyecektir. Aynı durum hastaneler için de söz konusu olacaktır. Paranın bir kısmı hasta taburcu edildikten sonra verilecek ve bu miktar, hastaya yapılan tedavinin kalitesine gö­re az veya çok olabilecektir. Hastanın zararına kazanç sağlamaya yönelik her gi­rişim (kalite göstergeleri denetim amacıyla konmuştur) boşa çıkartılacaktır. İlk olarak maddi teşvik fonlarında büyük bir azalma olacak. İkinci olarak da eksik tedavi sonucu hastalık izinleri artacak, tekrar hastaneye yatırılacak vb. Bu mo­delin de ideal olmadığı ve ortaya çıkacak sorunların çözümlenmesinden sonra geniş­letilebileceği verilen bilgiler arasında.

(Kıbrıs Postası gazetesi, 10, 11, 12 ve 13 Ekim 1987, “Ülkeden Ülkeye Sağlık Sorunları” köşesinde)

ULUSLARARASI İLAÇ TEKELLERİ VE SAĞLIK SÖMÜRÜSÜ

Çağdaş bilim ve teknolojinin ilerlemesine bağlı olarak yeni kim­yasal ilaçların bulunması sayesinde, insan sağlığının düzeyinde ve ömür süresinde bir artış olduğu hiç kuşku götürmez bir gerçektir. Ama bilimsel teknolo­jik devrimin kazanımlarını daima kendi kârla­rı ve çıkarları için bir araç olarak kullanan Uluslararası tekellerin sağlık ve ilaç pazarında ne dolaplar çevirdiği, artık bütün ayrıntı­ları ile bilinmektedir.

Dünya çapında adil olmayan ekonomik ilişkilere, ilaç ticaretinde de tanık olunmaktadır. Sosyalist ülkeler de içinde, endüstrileşmiş ülkeler, dünya nüfusunun yaklaşık olarak dörtte birini oluşturmakta olup, sağlık bakımı harcamaları için yılda kişi başına yaklaşık 500 dolar harcarlarken, geriye kalan ve dünya nüfusunun dörtte üçünü oluşturan ülkelerde kişi başına ancak ortalama 15 dolarlık bir sağlık harcaması yapmaktadırlar. Bu rakam, gelişmekte olan ülke­lerde nüfusun yüzde 30’ luk bir bölümü için yıl­da ortalama 40 dolar iken, geriye kalan yüzde 70 çoğunluk için sağlık harcaması olarak çoğu kez sadece temiz su ve ucuz ilaç şeklinde kişi başına ortalama 4 dolar harcanmaktadır. Çok uluslu ilaç tekelleri, ilaçların fiyatlarını öyle ayarla­maktadırlar ki, yoksul insanlar artık onları alamaz duruma düşmektedirler. Böylece uluslararası ilaç tekelleri, bu durumun sorumluluğunda pay sahibi olmaktadır.

AŞIRI FİYATLARLA SATIŞ

New York’taki “Tekellerin Sorumluluğuna ilişkin inançlararası Merkez”e göre, gelişmekte olan ülkelerde ilaçlar, ilaç üreten ülkeler­deki gerçek mal oluş fiyatından 20 kat daha fazla bir fiyata satılabilmektedir. UNCTAD’ın 1975 yılında yaptığı bir araştırmaya göre, ithal edilen ilaç hammaddelerinin fiyatları yüzde 30 ile yüzde 500 daha fazla olabilmektedir. Tekel şirketler, kendilerini temsil eden kardeş şirketlerden, kendi ilaçla­rı için bazen çok yüksek fiyat istemektedirler. Örneğin ABD şirketi olan Merck, Sharp ve Dohme, fiyatı Avrupa pazarında 7,500 dolar olan 1 kilo Dexamathazone için, Kolombiya’daki kendi yan kuruluşundan 31,900 dolar almaktadır. Avrupa pazarında kilosu 45 dolar olan Valium (Diazepam) ise İsviçre’nin Hoffman-La Roche firmasınca gelişmekte olan bir ülkedeki bir yan kuruluşuna kilosu 2,500 dolardan satılmaktadır. Yani yüzde 5,400’lük bir artışla fiyat talep edilmektedir ve bu adaletsizlik tesadüfen değil, bilinçli olarak yapılmaktadır.

DÜNYA İLACA DOYMUYOR MU?

Bütün dünyada tüketilen ilaçların toplam değeri 1982 yılında 90 milyar dolar iken, bu miktarın 1983 yılında sosyalist olmayan ülkelerde 72 milyar dolarlık düzeyi aştığı açıklanmıştır. Bu verilere göre, 72 milyar dolarlık ilacın yüzde 30’luk bölümü Batı Avrupa’da tüketilmektedir. ABD’ nin ilaç tüketimindeki payı yüzde 32’ye ulaşmaktadır. (Cumhuriyet, 19.1.85)

BİLİNÇSİZCE İLAÇ TÜKETİMİ

Dünyada tüketilen bu kadar ilacın hepsinin de yararlı olup olmadığı tartışma götürmektedir. Bir yanda bilinçsizce gereksiz ilaç tüketimi, kötü alışkanlıklara ve savurganlığa yol açarken, öte yanda geri kalmış ülkelerde ilaç yokluğu yüzünden hastalıklarda artış ve ölümler gözlemlenmektedir.

Oysa Dünya Sağlık Örgütü 1977 yılında Cenevre’de yaptığı bir toplantıda, dünya piyasasında bulunan başlıca 25 bin tür ilaç arasında bilimsel bir seçme yapmış ve az gelişmiş ülkeler için 250, gelişmekte olan ülkeler için 600-700, gelişmiş sanayi ülkeleri için de 1,000 tür ilacın yeterli olduğunu saptayarak açıklamıştı. Ama bugün de İngiltere’de 17 bin, İtalya’da 21 bin, Hindistan’da 15 bin, Brezilya’da 14 bin değişik ilaç satılmaktadır. Tabii ki bu ilaçlar ta­mamıyla birbirinden farklı değildir, sadece farklı adlarla piyasaya sürülmektedirler. Örneğin ABD’de 700 temel ilaç, 14 bin değişik marka adıyla satılmaktadır. Nepal’de ise Aspirin, 42 farklı firma adı ile piyasada bulunmaktadır. (Bak. Hindistan’lı Dr. Paulos Gregorias’ın Temmuz 1984’de Cenevre’de yapılan “Çok Uluslu Tekeller ve Sağlık” konulu uluslararası sempozyumda yaptığı konuşma)

Özellikle gelişmek­te olan ülkelerde ilaç sorunu büyük boyutlara varmıştır. DSÖ Ekim 1983’de yayınladığı bir raporda, bu ülkelerin sağlık bütçe­lerinin büyük bir kıs­mının dıştan alınan pahalı ilaçlara gittiğini açıklamıştır. Gelişme halindeki ülkeler her yıl, yabancı ilaçlar için 9 milyar dolar öde­mekte ve büyük miktarda döviz kaybına uğramaktadırlar. (Cyprus Mail. 11.10.85)

BOL İLAÇLI REÇETELER İÇİN TEŞVİK

Her bir hekime düşen nüfus oranının çok düşük olduğu gelişmekte olan ülkelerde, bir hekime düşen tıbbi ilaç propagandacısı miktarı çok yüksektir. Örneğin Kolombiya’da bir tıbbi ilaç pazarlamacısına 5 hekim düşmektedir. Tanzanya’da ise 1-4 hekime bir ilaç pazarlamacısı düşmektedir. Böylece, hekimler ta­rafından çok sayıda ve gereksiz yere ilaç reçetesi yazılmakta, ilaç şirketlerinin satışları teşvik edilmekte ve bunu sağlayan hekimlere de bazı çıkarlar sağlanmaktadır.

Öte yandan Ocak 1985’de Münih’te yapılan Uluslararası Sağlık Sistemi Araştırmaları Kongresi’nde açıklandı­ğına göre, Federal Almanya’da hasta kaybetmek istemeyen hekimler arasındaki rekebete bağlı olarak yazılan reçetelerle alınan ilaçların yüzde 25 ile 50^’sinin hastalar tarafından kullanılmadığı sanılmaktadır. Bu tahminlere göre her yıl Federal Almanya’da gereksiz yere alınan yaklaşık 3 milyar mark tutarın­da ilaç çöplüğe atılmak tadır. (Frankfurter Allgemeine Zeitung, 30, 1,1985)

İLAÇLA SAĞLIK SÖMÜRÜSÜ

İlaç endüstrisi ve ticareti uluslararası tekellerin bünyesinde toplanmıştır. Batılı 50 en büyük ilaç şirketi dünya ilaç ticaretinin üçte ikisini gerçekleştirmekte olup, bunlardan 25 tanesi dünya ilaç pazarının yarısını denetimi altında tutmaktadır! Federal Alman Hoechst

Firması, dünyanın en büyük ilaç üreticisi ünvanını korumaktadır. Bu firmanın 1983 yılında 2.55 milyar dolarlık ilaç sattığı açıklanmıştır. Hoechst’ten sonra en büyük ilaç fir­malarının yine Federal Alman Bayer ile Birleşik Amerika’nın Merck firmaları olduğu belirtilmektedir. (Cumhuriyet, 19.1.85)

Dünya ilaç ticaretin­de daha çok batılı ül­keler egemendir. Gelişmekte olan ülkelerdeki ilaç üretimi, top­lam dünya üretiminin sadece yüzde 11’ini oluşturmaktadır ve bu üretim de çok uluslu ilaç tekellerine ait yan kuruluşların denetimindedir.

1981 yılında ABD’de petrol endüstrisinden sonra en çok kâr getiren dal, ilaç endüstrisi idi. İlaç şirketleri, his­se sahiplerine yıllık yüzde 18 ile 20 arasında kâr dağıtmışlardır. İlaç şirketlerinin 1981 yılındaki kârları, ortalama olarak yüzde 25’lik bir artış göstermiştir.

Dünyada üretilen ilaçların yüzde 5,6’sı Asya’da üretilirken, Lâtin Amerika’da bu oran yüzde 5,2, Afrika’da ise yüzde 0.5’dir. 1981 yılında Bangladeş gibi gelişmekte olan bir ülkedeki ilaç pazarının yüzde 80’i, 8 uluslararası ilaç tekelince denetlenmekteydi.

ABD’de üretilen ilaçların yüzde 45 kadarının ülke dışına satıldığı gerçeğini göz önünde bulundurursak, 1979 yılında ABD ilaç şirketlerinin ülke içindeki satış toplamı 11 milyar dolar iken, dış ülkelere 8.6 milyar dolarlık ilaç satılmıştır. Sömürünün ne gibi iğrenç boyutlara vardığına tanık olabiliriz.

ZARARLI İLAÇLARIN GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE SATILMASI

Batılı ülkelerde sağlığa zararlı oldukları gerekçesiyle yasaklanan birçok ilacın, gelişmekte olan ülkelerdeki satışlarının sürdürülmekte olduğuna dair birçok kanıt vardır. Aşırı derecede toksik etkisi olduğu saptanan ve ABD’de yasaklanmış olan Dipyzone adlı ağrı kesici ABD’li üretici firma olan Winthrop Sterling tarafından üzerine potansiyel zararlı etkilerine ilişkin uygun bir uyarı yazısı yazılmadan serbestçe gelişmekte olan ülkelere satılmaktadır. Bir doğum kontrol hapı olan Brevenor, Malezya ve Singapur’da, kan pıhtılaşması ve karaciğer fonksiyonlarını bozucu etkilerine ilişkin uyarı yapılmadan pazarlanmaktadır. Amerikan kadınları için güvenilir olmadığı belirlenen Depo-Provera adlı doğum kontrol iğnesi de gelişmekte olan ülkelerde yaygın olarak satılmaktadır.

Bir başka çarpıcı örnek olarak 31 Ocak 1982 günü Bangladesh Times gazetesinde çıkan bir ilaç reklâmı gösterilebilir. Reklâmda Cee-Nu adlı ilaç, “hayat kurtarıcısı ve kanseri önleyici bir ilaç” olarak tanıtılırken, aslında ilacın kanseri önleyici değil de, kansere yol açan bir ilaç olduğu ortaya çıkmıştır!

Bangladeş hükümeti bu tür uygulamaları denetlemek için yeni bir politika saptamışsa da daha sonra ABD hükümetinin (İlaç Üreticileri Derneği’nin baskıları sonucunda) müdahalesi ile karşı karşıya kalmıştır. (Dr. Paulos Gregorias)

Sonuç olarak şu söylenebilir ki, uluslararası ilaç tekelleri ve onların işbirlikçileri insanların sağlıklı bir yaşam sürdürme ve hasta durumundan kurtulma taleplerini adalet ölçüleri dışına çıkarak sömürmektedirler. Hekimlik mesleği ve ilaç satış endüstrisi, insanların bu sö­mürüsüne araç olmaktadır. Bu sömürünün önlenip tamamen durdurulması için kesin bazı sınırlamaların getiril­mesinin de ötesinde, pazar ekonomisinin parçası olan üretici firmalar, satıcılar ve ilaç reçetelerini yazan hekimler, yani bir sosyo-­ekonomik sistemin kurulmasıyla halk iktidarının doğrudan denetimi altına alınmalıdır. Öksürene, başı ağrıyana, ateşi çıkana, renk renk haplar, şuruplar, iğneler sunan ilaç tüccarlarının kâr hırsı ve sağlık sömürüsü ancak bu şekilde engellenebilir.

(Kıbrıs Postası gazetesi, 7 ve 9 Temmuz 1985)

SSCB’DE HALK SAĞLIĞININ GELİŞİMİ

            

         Bir ülkenin sağlığı ve var olan sağlık hizmetlerinin durumunun büyük ölçüde o ülkenin ekonomik, bilimsel ve kültürel düzeyine bağlı olduğu herkesçe bilinmektedir. Hatta gelişmekte olan ülkelerden birçok tıp uzmanı, halk sağlığının en önemli düşmanı olarak bulaşıcı ve paraziter hastalıklar veya diğer dolaysız hastalık etkenlerinden ziyade, ekonomik gelişme düzeyinin düşüklüğünü gösterirler. Kısaca söylemek gerekirse, zayıf olan ülke ekonomisi, o ülke insan sağlığının da düşmanıdır.

            Bu görüş, devrim öncesi Rusya’sı için de geçerlidir. 7 Kasım günü 67. yıldönümünü dolduran Ekim devrimi insanlık tarihinde yeni bir devir açmış ve toplumun tüm bireylerinin sağlığını korumayı yasal bir hak olarak güvence altına alan toplumsal önkoşulları ilk kez olarak sağlamıştır.

            Çağımızın önemli tıp tarihçilerinden H. E. Sigerist (1891-1957), İkinci Dünya Savaşı’ndan önce toplam üç yıl Sovyetler Birliği'nde kalarak, ülkenin dilini öğrenmiş ve ülkeyi baştan başa gezerek, yeni tip tıbbi bakım sistemini öğrenmek için bütün sağlık kuruluşlarını incelemişti. Yazar, birçok yabancı dile çevrilen ve Sovyet sağlık hizmetlerini anlatan kitabında, SSCB’de kurulan yeni toplumsal düzenin tıp tarihinde de yeni bir dönemi başlattığını ve 500 yılerini anlatan kitabında, SSCB›llık eski tedavi edici hekimlik yerine, koruyucu hekimliğin başladığını belirtmektedir. (Bak. H. E. Sigerist, Medicine and Public Health in the Soviet Union, New York 1967, s.299)

            Yeryüzünün altıda birini kaplayan ve üzerinde 130 dili konuşan, 108 milliyetten insanın yaşadığı bu ülkede, başta yoksulluk ve geri kalmışlık olmak üzere sağlık sorunlarının çözümlenebilmesi, ancak toplumun yeni üretim ilişkileri temelinde yeniden örgütlenmesi ile gerçekleşebilmiştir. Üretim araçlarının devletleştirilmesi sonrasında çıkarılan 8 saatlik işgünü yasası, bütün tıbbi kuruluşları “İşçi Hastalık Sigortası Fonu”nun denetimine veren yasa, Sovyetler Birliği’ne tıpla ilgili her şeyi temelden değiştirmişti. Sadece Lenin, tıbbi yardım ve hastalık sigortası gibi yaklaşık 100 kararnameyi şahsen imzalamıştı.

            Halk sağlığı emekçilerinin Temmuz 1918’de toplanan ilk kongresinde kabul edilen bir kararla, sağlıkla ilgili bir halk komiserliği kuruldu. Bu, sadece Sovyetler’de değil, dünyadaki halk sağlığına ilişkin ilk devlet organı idi. Mart 1919’da toplanan 8. Parti Kongresi, SSCB’de koruyucu hekimliğin temellerini atmış ve kabul edilen parti programında halk sağlığı konusundaki özel bir paragraf, dünya tarihinde ilk kez olarak yer almıştı. Burada Sovyet halk sağlığı sisteminin temel örgütlenme ilkeleri açıkça tanımlanıyordu: Parasız, herkese hizmet veren, planlı tıbbi yardım, sadece tek bir sistem olarak devlet sağlık kuruluşları ve sağlığın korunmasına halkın yaygın katılımı.

            1936’da kabul edilen SSCB Anayasası’nda ise, milliyeti, dini inanışı, sosyal ve maddi durumu ne olursa olsun, bütün Sovyet yurttaşlarına, hastalık ve sakatlık durumlarında olduğu gibi, yaşlılıkta da dinlenme ve maddi güvence sağlanması, bir hak olarak garanti edildi. Anayasa ayrıca erkek ve kadınlara eşit haklar, anne ve çocuklar için de devlet korumasını garanti ediyordu.

            Sovyet halk sağlığı sisteminin geliştirilmesine yönelik bu önemli önlemler sayesinde, ülkedeki hekim sayısı 1940'da 155 bine (1913'de 28 bin), tıbbi personel sayısı 472 bine (1913'de 46 bin),  hastahane yatağı sayısı da 791 bine (1913'de 208 bin) erişti.

            Sağlığın korunmasına ilişkin gelişmeler, özellikle kırsal bölgelerde büyük değişiklikler gösterdi. Rusya federasyonu dışındaki diğer birlik cumhuriyetlerinde de yeni modern tıbbi kuruluşlar kurularak, yerli halktan hekim, hemşire ve tıbbi personelin yetişip görev almaları sağlandı. İkinci Dünya Savaşı öncesinde, bütün birlik cumhuriyetlerinin kendi tıp fakülteleri ve diğer tıp personeli yetiştiren okulları, tıp alanında yetişmiş bilim adamları vardı. Örneğin Tacikistan’da 1913 yılında 40 yataklı, 19 hekimi olan ve 3 yardımcı personelin çalıştığı tek bir hastahane varken, 1967'de bu Cumhuriyette 267 hastahane, 23,500 hasta yatağı, 350 poliklinik ve sağlık ocağı vardı. Hekim sayısı 3,500’e ulaşırken, tıbbi yan dallarda çalışanlar da 12 bin kişiydi. Her 10 bin kişiye düşen hekim sayısı bu Cumhuriyette 1913’de 0.2 iken, 1967’de 15.4 olmuştur.

İkinci Dünya Savaşı’ndan 20 milyon ölü, milyonlarca hasta ve sakatla çıkan Sovyetler Birliği’nde, 1710 şehir ve 700 binden fala köy tahrip edilmiş, 40 bin hastahane, poliklinik, dispanser, sağlık merkezi ve diğer tıbbi kuruluşlar ya tamamıyle veya kısmen tahrip edilmişti.

            1950‹de tamamlanan 5 yıllık plan sayesinde, savaş öncesindeki durum yeniden sağlanarak, hasta yatağı ve hekim sayısındaki plan hedefleri aşıldı. Halk sağlığının maddi ve teknik temelini koruyup genişletme ve tıbbi yardımın niteliğini uzmanlaşma ile yükseltmeyi amaçlayan bir sonraki plan döneminin sonunda da, ülkedeki hekim sayısı 1955’de 340 bine, tıbbi personel sayısı 1 milyona, hasta yatağı sayısı da 1.3 milyona ulaştı.

            SSCB’de sağlığın korunmasının devlete ait olma karakterinin ilkesel bir önemi vardır. Ama devletleştirme ile bütün halk için eşit tıbbi bakımın güvence altına alındığı anlaşılmalıdır. Bakımın parasız olması ve herkes içim hizmet verilmesi zorunludur. Bunun için de geniş bir hizmet ağının kurulması, sosyal, politik ve profilaktik (önleyici) bir yaklaşım gerekir. Bu da sağlık hizmetlerinin tek tip olarak örgütlenmesi ve planlı bir yönetimle olur. Sovyet iktidarının en güç yıllarında, emekçilerin aktif katılımı ilkesine uygun olarak, halkın salgın hastalıklarla mücadeleye katılmasının değer ve anlamı büyüktü. Bilim ve teknikteki ilerlemenin sağlık hizmetlerinde geniş bir kullanım görmesi de teori ile pratiğin birliği ilkesine uygundu.

            Kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olmalarına yönelik kapsamlı sosyal önlemler ve örnek sağlık bakımı ile yaratılan önkoşullar sayesine, bugün SSCB’de çalışanların %50’si, okuyanların %50’si ve Yüksek Sovyet üyelerinin 400 kadarı kadındır. Bugün kadınlara hizmet veren 46 bin kadın-doğum uzmanı, 103 bin çocuk doktoru, hasta çocuklar için 378 bin hastahane yatağı, okul öncesi eğitim kuruluşlarında 15 milyon çocuk için yer, 25 milyon çocuk için tatil yerleri vardır.

            Sovyet sağlık politikasının kazanımları, en iyi olarak sayılarla ifade edilebilir. 1913’de Rusya’da 28,100 hekim varken, 1982 yılı verilerine göre SSCB’de 1,066,000 hekim bulunmaktadır. 270 milyon Sovyet yurttaşının sağlığının korunmasının anayasal bir hak olarak garanti altına alındığına yukarıda değinilmişti. Yapılan hesaplamalara göre, bu hakkın tam olarak gerçekleşebilmesi için her 10 bin yurttaşa 40-41 hekim düşmesi gerekmektedir. Bu sayı halen 38.5'tir. Bu oran ABD’de 22.5, İtalya’da 20, Fransa’da 15 ve Japonya’da 16'dır. Avrupa’da her iki hekimden biri, dünyada her üç hekimden biri SSCB’de çalışmaktadır. Bütün ülkeyi eşit sayıda nüfusu barındıran bölgelere ayıran Sovyet sağlık sistemine göre, her bölgede bir tedavi uzmanı ile bir çocuk doktoru bulunmaktadır. 6 yıl önce her tedavi uzmanı 2,500-3,000 hastaya ve her çocuk doktoru 1,500 çocuğa bakarken, bugün bu sayılar, tedavi uzmanı için 2,000 kişi ve (1985'de 1,700 olacak) çocuk doktoru için de 800 çocuğa inmiştir. Devrim öncesi her 10 bin yurttaşa 13 hastahane yatağı düşerken, bu sayı 1970'de 109'a yükselmiştir. 1913'de ortalama ömür süresi 32 yıl iken, bugün 72 yıldır. 1913'de her bin canlı bebek doğumunda 273 bebek ölürken, 1971'de bebek ölüm oranı 23'e inmiştir. Kamu harcamaları içinde en çok para, sağlık hizmetleri için harcanmaktadır. Bütün kamu harcamalarının üçte birine yakın olan bu miktar, 1982 yılında 17,000 milyon ruble tutuyordu.

            Halen yürürlükte olan 11. Beş Yıllık Plan döneminde, Sovyet sağlık hizmetleri daha çok koruyucu hekimlik, genel kontrol muayeneleri, sağlık evlerinde tedavi ve örgütlü dinlenme üzerinde yoğunlaşmaktadır.

            SSCB’nin sağlığın korunması alanında çok yönlü deneyimleri, bugün bütün dünyada kabul edilmiş olup, bundan yararlanılmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün ilk kurucuları arasında yer alan Sovyetler Birliği, örgütün en saygın üyelerinden biridir. DSÖ, devlet sağlık koruma sistemini kurma yolunu tutan ülkelere, SSCB’deki ilkelere benzer ilkelere uymayı önermektedir. 

 

(Kıbrıs postası gazetesi, 25 Kasım 1984)

HEKİMDEN HEKİME SAĞLIK SORUNLARI

Röportaj/Söyleşi: Ahmet Okan - Yaşar Karadoğan

14-21 Kasım 1984 tarihleri arasında yayımlanan söyleşilerde şu hekimlerle görüşülmüştür:

Ahmet Tandoğdu (14 Kasım), Ata Öncel (16), Mustafa Erbilen (17), Eray Deliceırmak (18), Kemal Bolayır ve Turhan Korun (19), Ahmet Cavit (20), Saffet Ratip (21 Kasım).

Soru: Sayın Ahmet Cavit, gelişimizin nedeni sağlık servislerindeki çözümsüzlüğe ışık tutmaktır. Siz kamuda çalışmıyorsunuz değil mi?

Cevap: Evet.

Soru: Biliyorsunuz kamuda çalışan hekimlerin çoğunun özel klinik veya muayenehaneleri vardır. Bu, kamu görevlileri yasasınca yasaktır. Siz ne düşünürsünüz?

Cevap: 1976 yılında tam gün yasası gereğince kamu sektöründe hizmet veren hekimlerin özel olarak çalışması yasaklanmıştır. Ne var ki, daha sonraki yıllarda Sağlık Bakanlığı kamu görevlisi hekimlerin özel muayenehane açmalarına göz yummuştur. Şunu da belirtmek gerek ki, yasaya göre tam gün çalışması öngörülen devlet hekimlerine %40 zamlı maaş ödenmektedir.

Soru: Sn.Dr.A. Cavit, kamu görevlisi bazı hekimler, ekonomik gelirlerinin düşük olduğundan yakınarak, özel klinik veya muayenehane açtıklarını belirtiyorlar. Gerçekten kamudaki hekimlerin ekonomik durumları kötü mü?

Cevap: Sadece hekimlerin değil, bütün kamu görevlilerinin aylık gelirleri bu hayat pahalılığı karşısında yeterli değildir. 1974 öncesinde ve ülkedeki hekim sayısının az olması şartlarında devlet hekimlerinin özel klinik çalıştırarak ek gelir sağlamalarına göz yumulmuştu. Ama esas hata, 1974 sonrasında artan hekim sayısına rağmen, devlet sağlık hizmetlerindeki kadroların genişletilmemesi ve kamu görevlisi hekimlerin Kamu Görevlileri Yasası’na girmeye hiçbir karşı tepkide bulunmamalarındadır.

Soru: Peki hastahanelerde rüşvet alma veya hastahane koridorlarında kendi özel kliniklerine hasta transfer etme şeklinde olayların nedenlerini nereye bağlıyorsunuz?

Cevap: Devletin parasız sağlık hizmeti vermesi gerekirken, çeşitli organizasyon bozuklukları nedeni ile olamıyor. Sabahleyin devlet hastahanesinde sırası gelmeyen hasta, öğleden sonra para ödeyerek aynı hekimin özel kliniğinde muayene oluyor. Öte yandan da, aynı hekimin aracılığı ile yatılı tedavisini, dışardakine kıyasla daha düşük bir para karşılığında, devlette gerçekleştirebiliyor.

Soru: Yani Devlet hastahanesinde sağlık nimetlerinin parasız olduğunu artık söyleyemez miyiz?

Cevap: Hem evet, hem hayır. Bu her özel durumda, hasta ile hekim arasındaki ilişkiye ve tedavinin cinsine göre değişmektedir.  Bir kere devlet hastahanesinde bir, yoksul olduğunu kanıtlayan kişilere parasız sağlık hizmeti verilir. İki, sosyal sigortası olanlara, üç, bir de indirimli hizmet verilir.

Soru: Peki adam zenginse?

Cevap: Zenginse ve sosyal sigortalı ise devlet hastahanesinde bakım ve tedavi görmesi gerekir. Eğer orada yeter derecede sağlık personeli ve hekim yoksa ve hasta yığılması varsa, parası kısıtlı da olsa, vakit kaybetmemek ve tedavisini bir an önce gerçekleştirmek için özel hekimi tercih etmektedir. Ama sosyal sigorta primini yatırdığı halde devletin tek tedavi merkezi olarak tesbit ettiği devlet hastahanesi de kendini tedavi ettiremezse, sosyal sigorta niye kurulmuştur ve niye prim alınıyor?

Soru: Şimdi halkımızda öteden beri bir alıştırılmışlık vardır. Devletin sağlık servislerinde tedavi gören biri, tedaviyi yapan doktora “hediye” adı altında gerek para, gerekse “eşya” verme gereği duyulur. Bu da giderek daha korkunç rüşvet olaylarına yol açar. Bu durumu nasıl değerlendirirsiniz?

Cevap: Bir kere hastanın kendini tedavi eden hekime teşekkür olarak kendi arzusuyla hediye vermesi ile -ki ben  şahsen buna karşıyım- rüşvet karşılığı parasız yapılması gereken bir tedavinin paralı yapılması ayrı şeylerdir.

Soru: Peki, Sn Cavit, bugünkü sağlık servislerindeki kaosa ne gibi bir çözüm önerirsiniz?

Cevap: Nüfusun büyük bir çoğunluğunun sosyal sigortalılar kapsamına alınmış olması ve prim verme zorunluluğu söz konusu iken, şimdilik devlet hastahanesi olanaklarından yararlanmada, sigorta kurumunun üyelerine, hiçbir ücret talep etmeksizin muayene ve tedavi olanaklarını sağlamak gerekir. Tabii ki, bu arada pahalı bazı ameliyat ve tıbbi gereç tedavisindeki istisnalar konu dışı olabilir. Yetersiz olan devlet hastahanesi kadroları genişletilerek, bütün sosyal sigorta kurumu üyelerine ve diğer yurttaşlara temel parasız sağlık hizmeti verilmelidir. Bu arada, sosyal sigorta kurumunun serbest çalışan hekimlerden yararlanması akla ilk gelen pratik tedbir olarak düşünülebilir. İstismara açık olan bu sistemin nasıl düzenleneceği ayrıca yasayla sağlanabilir.

Soru: Sayın Cavit, serbest çalışan hekimler dediniz de aklıma geldi. “İçerdekiler” ve “dışardakiler” diye ayrılmanızın sebepleri nedir?

Cevap: İçerde çalışanların devlet olanaklarını kullanarak, dışarıda çalıştırdıkları kliniklerine hasta sağlamaları durdurulmalıdır. Bu serbest çalışan hekimlerin, gittikçe bozulan ekonomik koşulların sonucu sayıları azalan hastalarına bir tecavüzdür. Sorun tamamen ekonomik bir konudur.

Soru: Bazı doktorlar da dışardakilerin durumlarının daha iyi olduğunu vurguluyorlar. Ne dersiniz?

Cevap: Bu daha çok meslekte yıllanmış ve toplumda kendine bir yer etmiş hekimler için söz konusudur. Yeni hekimlerin yüksek kiralar, azalan hasta sayısı ve devlet kadrolarının dondurulması karşısında tek çıkış yolu vardır: Tam gün yasasının halk yararına çalışmasını talep etmek.

Teşekkür ederiz.

(Serbest hekim Dr.Ahmet Cavit ile yapılan söyleşi, Kıbrıs Postası gazetesi, 20 Kasım 1984)

TABİPLER BİRLİĞİ’NİN ÖNÜNDE DURAN GÖREVLER

            Kıbrıs Türk Tabipler Birliği’nin 4. Olağan Genel Kurulu, 27 Ekim 1984 günü yapıldı. Ancak Kıbrıs Türk hekimliğinin önünde duran ve çözümlemek zorunda olduğu sorunlara ilişkin olarak ne yazık ki hiç bir karar alınmadı. Geçen dönemdeki Yönetim Kurulu adına faaliyet raporunu okuyan eski Genel Başkan, 2 yıl önceki sorunlardan bir tekinin bile kesin olarak çözümlenememiş olması konusunda, ne ciddi bir hesap verebilmiş, ne de çözüm önerilerini ortaya koyabilmiştir. Türkiye’de yetişmiş uzman hekimlerimizin kendi ülkelerinde istihdamı konusunda etkin bir çaba gösteremeyen Tabipler Birliği, söz konusu hekimlerin kendi girişimleri sonucu elde ettikleri, Türkiye’de çalışma hakkına da beyin göçünü teşvik edercesine sahip çıkabilmiştir.

            Kendi ülkesinin sağlık sorunlarına çözüm bulamamışken, Somali’ye heyet gönderip adamızdan tamamiyle farklı koşulları olan tropikal bir ülkeye yardım yapma hevesine kapılan Sağlık Bakanlığı yetkilileri ise, konuya her zamanki yüzeysel yaklaşımlarıyla bakmış olmalılar ki, gündemin eleştiriler maddesine gelince salonu terketme pişkinliğini gösterebilmişlerdir.

            Oysa Anayasa “Devletin herkesin beden ve ruh sağlığı içinde yaşayabilmesi ve tıbbi bakım görmesini sağlamakla ödevli” olduğunu belirtmektedir. Yani yurttaşların sağlığı kendi kişisel sorumluluğunda değil, devletin sorumluluğu altında olmalıdır. Ne yazık ki devlet, sağlık hizmetlerinin bugünkü örgütlenme düzeyi, bunun gerçekleşmesini güvence altına almamaktadır. Bu nedenledir ki, özel çalışan hekim tercih edilmekte, ama gittikçe artan ekonomik bunalım da devlet hastahanelerindeki yığılmaya yol açmaktadır.

BİRLİĞİN AMAÇLARI

            4 Mayıs 1976 tarihli yasa ile kurulan Kıbrıs Türk Tabipler Birliği’nin amaçları arasında şunlar sıralanmaktadır:

1. Halk sağlığına ve hastalara fedakârlık ve feragatla hizmeti amaç edinen meslek geleneklerini korumak,

2. Üyelerinin maddi ve manevi hak ve menfaatlerini korumak ve bunları halkın ve devletin yararları ile en iyi bir şekilde denkleştirmeye çalışmak,

3. Halkın sağlığını korumaya, üyelerini muayyen refah düzeyine ulaştıracak gerekli iş olanaklarını bulmaya, ilgili yasaların uygulanmasında meslek ve meslektaşlarının hak ve menfaatlerini korumaya ve her türlü iş dağılımının adilane bir surette düzenlenmesine çalışmak,

4. Halk sağlığı ve tıp meslekleri ile ilgili sorunlar için resmi makamlarla karşılıklı işbirliği ve bu konularda onlardan yardım sağlamak.

SAĞLIK BAKANLIĞI ÇÖZÜMDEN YANA DEĞİL

            Yukarıda sözü edilen amaçların gerçekleştirilmesi için geçtiğimiz 8 yıl boyunca bir arpa boyu bile yol alınmadığı ve ülkemizde var olan karmaşa ortamında diğer sosyal sorunlar gibi sağlık sorununun da çözümsüzlüğünü sürdürdüğü kamuoyunun bilgisindedir. Ülkemizde halen çalışmakta olan 250 hekim ve diş tabibinden ancak yarısının bu son genel kurula katılmış olması ve katılanların büyük bir çoğunluğunun suskunluğu, toplumumuz açısından endişe vericidir. Yapılan sınırlı tartışmalarda soruna genel olarak halkın çıkarları açısından değil de, sadece hekimlerin ekonomik çıkarları açısından yaklaşılmaktadır. Öte yandan Sağlık Bakanlığı yetkilileri, kamu görevlisi hekimlerin gerçekten düşük olan maaşları ve diğer ödeneklerinin artırılması yerine, yürürlükte olan “full-time” yasasına aykırı olarak dışarda özel klinik çalıştırmalarına göz yummayı tercih etmekte ve bu yasadışı uygulamayı teşvik eder duruma düşmektedirler.

            Tıp-İş Sendikası yetkilileri ise, genel kurulda yasadışı olarak çalıştırılan devlet hekimlerine ait özel kliniklerin, serbest çalışan hekimlerin çıkarlarını zedelediğini kabul etmişlerdir, ama kendi ekonomik taleplerini işveren durumundaki Sağlık Bakanlığı ile görüşerek çözümlemek yerine, bugünkü yasadışı uygulamayı sürdürmekten yana olan tavırlarını belirtmişlerdir.

TABİPLER BİRLİĞİ GÖREVLERİNİ YERİNE GETİRMİYOR

            KTTB, her iki kesimde çalışan üyeleri arasında uzun bir süredir var olan ve artan ekonomik bunalım koşullarında gittikçe derinleşen bu anlaşmazlığın giderilmesinde ne yazık ki birleştirici değil, ayırıcı bir rol oynamış ve örgüt yasasının 24. maddesinin 4. fıkrasında kendisine verilen görevi yerine getirememiştir.

            Yönetim Kurulu, iki yıl önceki genel kurulda 36’ya karşı 48 oyla kabul edilen "part-time uygulamasını getirme" yönündeki kararın hayata geçirilmesi için Tıp-İş aracılığı ile Meclis’e bir yasa tasarısı sunarken, yine aynı genel kurulda OYBİRLİĞİ ile alınan “Sağlık Hizmetlerinin Sosyalizasyonu için Mücadele” kararı doğrultusunda hiçbir çalışma yapmamıştır.

HEKİMLERİMİZ BİLGİLERİNİ TAZELİYORLAR MI?

            KTTB yasasının 24.5. maddesinde belirtilen «üyelerin bilgilerini artırmak için mesleki organizasyonlar yapma» görevi, ne yazık ki 1976 yılından beri yerine getirilmemektedir. Geçen genel kurulda alınan “bilgi artırıcı seminerler düzenlenmesi” kararı da hasıraltı edilmiştir.

            Öte yandan Sağlık Bakanlığı yetkilileri, büyük bir gürültü ile ilan ettikleri «kanser yılı» nedeniyle çağırdıkları öğretim üyelerine Devlet Hastahanesi’nde ve çalışma saatleri içinde 3-5 konferans verdirerek, görevlerini yerine getirdiklerini sanmışlardır. 1984 yılının sonuna yaklaşırken, kanser yılında yapılan çalışmaların dökümünü çıkarmak ve toplumumuz açısından konuyu bilimsel yaklaşım içinde ele alınması gereken Tabipler Birliği›ne ne yaptığını sormak, herhalde hakkımız olsa gerek. Çünkü örgüt yasasının 24.8. maddesi KTTB’ni “Halk sağlığı ve hekimlik mesleği alanlarında araştırmalar yapmak”la görevlendirmiştir. Dahası, çeşitli ihtisas komisyonları oluşturarak, ülkemizde gerek halk sağlığı, gerekse hekimlik sorunlarına ilişkin araştırmalar yapmak, çıkış yolları göstermek ve ortak çözümleri uygulamakla Tabipler Birliği’nin hem saygınlığı artacak, hem de sahip olması gereken bilimsel düzeyi kanıtlayacaklardır. Dileğimiz hiç olmazsa gelecek dönemlerde sınırlı da olsa, bu konuda bazı çalışmalara başlanmasıdır.

BAZI HEKİMLERİN REKLAM YARIŞI

            KTTB yasasının 24.11. maddesi yönetim kuruluna şu görevi vermektedir: “Sinema, radyo, hizmetliler veya sair yazılı ve sözlü araçlarla reklam yapılmasını önlemek.” Bu görevi, yasanın 39. maddesi ile birlikte değerlendirmeliyiz. Orada şöyle denilmektedir:

“1. Hiçbir tabip veya diş tabibi icra-i tababet ettiğine dair basın veya başka herhangi bir yolla reklam yapamaz. Ancak (a) muayenehanesinin veya kliniğinin dışına KTTB’nin tüzükle saptayacağı biçim ve büyüklükte ismini, mesleğini ve tıbbi niteliklerini ve varsa ihtisas dalını içeren bir tabela koyabilir.”

            Ne yazık ki, burada öngörülen tüzük de henüz yapılmamıştır. Ticari şirket tabelalarının boyutlarına ulaşan tabelalar halen kullanılmaktadır. Aynı maddenin (b) bendinde belirtilen muayenehane veya kliniğin adres değiştirmesi veya (c) (d) bendlerinde belirtilen yeni muayenehane veya kliniğin açıldığını bildiren ilanlar yanında, ki bunların da KTTB tüzüklerine uygun olmaları gerekmektedir, bir de uzun bir süredir, özellikle doğum ilanları aracılığı ile yapılan reklamlar vardır. Bu konuda açık bir ticari reklam söz konusudur. Özel hekimler bir yana, ne yazık ki, yasaya karşın, kamu görevi dışında özel kliniği olmadığını gazetede duyuran hekimlere, yine aynı gazetenin bir başka sütununda, özel kliniğinde yaptırdığı bir doğum için teşekkür ilanı çıkabilmektedir. Oysa yasa bu konularda çok açıktır, ama gereken yapılmamaktadır.

BAŞKA BİR AYRIMCILIK İSTEMİ

            Son genel kurulda bir Tıp-İş yetkilisinin söz alarak, Kıbrıs Türk toplumuna sağlık hizmeti verecek hekimlerin TC dışındaki bir ülkeden uzmanlık belgesi almış olması halinde bu belgeyi TC Sağlık Bakanlığı’na onaylattırması zorunluluğunun getirilmesi istemine de değinmek gerekiyor.

            Konu ile ilgilenenlerin hatırlayacakları gibi KTTB, 16 Temmuz 1983’de yaptığı bir olağanüstü toplantıda “TC dışında kazanılan tabiplik ve uzmanlık unvanlarının tanınması” konusunu görüşmüştü. Toplantının düzenlenmesi için, önce 71 kişi imza vermişken, daha sonra 25 kişi imzasını geri çekmişti. KTTB üyesi sadece 26 kişinin katıldığı oylamada 11 kişi tanınma yönünde oy verirken, 14 kişi de TC’den onay alınması talebini desteklemişti. Şimdi aynı istemin yeniden öne sürülmesi, KTTB yasasının 1976 yılında 32. maddesinin 1 ve 3. fıkralarındaki çelişkili duruma rağmen geçirten çıkar çevrelerinin hala daha bu tutumlarında ısrarlı olduklarını göstermektedir. Oysa Başsavcılığın geçtiğimiz günlerde verdiği bir kararla bu çelişkinin yasaya aykırılığına parmak basılmış ve düzeltilmesi yönünde görüş belirtilmiştir. Çünkü bağımsızlık iddiasında olan hiçbir devletin herhangi bir kuruluşu, yasal tasarruflarını başka bir devlete onaylattırmak durumunda değildir ve olmamalıdır. Kaldı ki aynı yasal statüde olan K.T. Mühendis ve Mimarlar Odası da bu konuda üyeleri arasında mezuniyete ve uzmanlık yapılan ülkelere göre bir ayrım yapmamakta ve TC onayı istememektedir.

SONUÇ

Yeni seçilen KTTB Yönetim Kurulunu yeni dönemde zor görevler beklemektedir. Gerçi ülkemizde ne Meclis, ne de Bakanlar Kurulu etkin bir şekilde çalışmamaktadır, ama en azından var olan sağlık hizmetleri yasalarının eksiksiz uygulanmasını ve Tabipler Birliği›nin yasal görevlerini yerine getirmesini talep etmek, sağlık sorunlarının çözümlenmesi yolunda ilerleme kaydedilmesini isteyen herkesin en doğal yurttaşlık hakkı olsa gerek.

(Kıbrıs Postası gazetesi, 5 Kasım 1984)