İNCİR ÇEKİRDEĞİ: 1993 Yılının Götürdüklerine İlişkin Değinmeler

1993 yılı içinde, Kıbrıs Türk basınında köşe başlarını tutmuş olan bazı “yazar ve sanatçı”ların dile getirdikleri, bizce ilginç bazı görüş ve düşüncelerden oluşturduğumuz aşağıdaki seçmeler, sanırız okuyucuya bu kesim hakkında genel bir bilgi vermeye yetecektir. Gazete sayfaları arasında kalacak olan bu yazılarla ilgili değinmelerimiz, bazı kişileri öfkelendirebilir. Ama biz yazılanlara sadık kalırken, değerlendirmelerimizin hoşgörü ile karşılanacağına inanıyoruz.

***

Ortam gazetesinin ödüllü röportajcısı Neriman Cahit, çoğu yazısında söylenenleri ilk kez duyarmış gibi davranıyor ve heyecanlanıyor: “Bunlar çok ilginç saptamalar. Konu gittikçe beni daha çok sarıyor. Lütfen devam eder misin.” (Yaşar İsmailoğlu ile yaptığı “Eğitim tarihimiz”e ilişkin röportajdan, 20 Ocak 1993)

Anlaşılan kendisi bir gazeteci olarak günlük basını izleyecek vakti bulamıyor ki soruyor: “Gazeteci bir bakıma zaman fukarasıdır. Gazete okuyacak zamanı bulabiliyor musun?” Güliz Baykent’in yanıtı: “Gazete okumak her gazetecinin görevidir. Meslek, okumakla başlar, yazmak sonra gelir.” (30 Mart 1993)

Işın Refikoğlu ile yapılan ropörtajda ise heyecan doruğa çıkıyor: “İnsanı serseme çeviren gerçeklere parmak bastın Işın... Aman Tanrım.. Dinlerken bile bunalıyor insan. Utanıyor. Konuyu değiştirmekte zorlanıyorum.” (7 Nisan 1993)

Neriman Cahit’in “Kör kuyularda merdivensiz kalmak” başlıklı bir makalesinde, bakınız cinsel birleşme bir kadın ağzından nasıl aktarılıyor: “Ben onun solinasını boşaltıp rahatlayacağı bir belediye kuyusuyum.” (Ortam, 29 Nisan 1993) Ve bunlar günlük gazetelerimizde, ödül verilen kişilerin düşün yazılarını oluşturuyor!..

***

“Türk Bankası Kültur-Sanat Ödülü iki bayan sanatçının: Neşe Yaşın ve Emel Samioğlu” (Kıbrıs, 20 Şubat 1993) Jüri üyelerinden Bekir Azgın’ın, Neşe Yaşın’dan yana elini masaya vurarak “ağırlığını” koyması ardından, jüri üyeliğinden istifa eden (gücenmesi geçsin diye l994’de de ödülün ona verileceği söyleniyor) “Şiiradam” Fikret Demirağ’ın bir zamanlar “Şiirkızı” olan Neşe Yaşın’ın ödül alması üzerine kaleme aldığı, ama imza atmaya çekindiği “Ödüllerin güvenirliği ve anlamı” başlıklı yazıda bakın neler döktürülüyor:

“Ödüle değer görülen kişinin (ve yapıtının) NEDEN o ödüle değer görüldüğü de çok önemlidir... Bir de, ödüle değer görülenlerin kişiliği önemli.. Eğer ödüle değer görülende o sağlam kişilik yoksa (yani showmen’lik, showgirl’lık eğilimi kişiliğinde ağır basıyorsa) hemen “havaya girer”, işi abartır, durmadan (temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp) ödülünü önümüze sürer, şişinir, onun rantıyla geçinmeye yönelir (yakın ve uzak çevremizde böylelerinin sürüsüne bereket!). Sonunda, olan yeteneği de körelir; var olan potansiyeli “şov” yolunda tükettiği için tıkanır ve tükenir. Ödüller, bu nedenle, iki yanlı kesen bir bıçağa benzer. YARARLI da olabilir ZARARLI da. Bizce, ödüller ne küçümsenmeli, ne de çok abartılmalı. Anlamı ve o anlamın kavradığı kadar ÖNEMLİDİR ödüller. Ve yalnız o kadar. Üstelik hiçbir ödül almamış, hiçbir ödüle aday olmamış (olmaya gerek görmemiş) dünya kadar önemli şair, yazar, sanatçı var. Bir o kadar da, ödül kazanmış önemsiz şair, yazar, sanatçı. Hatta galiba, birinci kümedekiler daha da üst düzeyde insanlar...” (Kıbrıs, 3 Temmuz 1993)

            İlahi Fikret Bey, üzülme, biz seni hiç ikinci kümeye düşürür müyüz? Yüreğini serin tut. Ödül alsan da, almasan da “En büyük Demirağ, başka büyük yok!”

***

Yeni Düzen gazetesinin sütun yazarlarından Fatma Azgın, okuyucularına “yeni ideolojisini şöyle sunuyor: “Belki de en idealist sistem, kapitalistle kazanıp, sosyalistçe harcamaktır. Dünya bu yola giriyor gibi.” (2 Nisan 1993)

“Skylight Müzikal Tiyatro Topluluğu’nun yönetmeni ve aynı zamanda piyanisti Richard Carsey, American Center’de yapılan panele uydu aracılığıyla Washington’dan katılarak, dört kişiden oluşan Türk ve Rum sanatçıların sorularını yanıtladı... Panele konuşmacı olarak KKTC’den Aslı Giray ve Bekir Azgın katıldı.” (Kıbrıs, 9 Nisan 1993)

“Kıbrıslı Türk klasik piyanist Aslı Giray, direkt hattı, çok iyi algılanan sorular sormak için kullandı... Tiyatrosal soru darbesini yapan, Milwaukee’de Skylight’ın yeni bir Mozart sahneleyeceğini duyan, kültür sütunu yazarı Bekir Azgın’dı ve basitçe şu soruyu sordu: “Hangi Mozart?” (Glyn Hughes, Cyprus Weekly, 16 Nisan 1993)

***

Yeni Düzen yazarı ve Aktüel dergisi muhabiri ve de K.T.Barış Derneği’nin sürekli başkanı Zeki Erkut, PKK’nın Güney Kıbrıs’ta olduğu iddiasıyla, saptadığı evde röportaj yapmak üzere Güney’e geçiş iznini Rum kesiminden alamayınca, gazetedeki köşesinden şu tehdidi savurdu: “Bu iddialar yer etsin, görürsün sen o zaman başına yağacak bombaları.” (30 Nisan 1993) Barış Derneği’nin savaşçı başkanı’nın ele geçirdiği bilgiler, bir süre sonra bu tür konuların uzmanı olan gazetede manşet oldu: “İşte PKK’nın adresi: Doiranis Sok. No. 6” (Kıbrıs, 14 Mayıs 1993)

“Mehmet Uluhan: Bana göre “Kıbrıs Türk Resmi” diye bir kavramın oluşabilmesi için daha zamana gereksinim var. Bana göre, henüz 30 yıllık bir geçmişi olan resim serüvenimizden, geleneği oluşmadığından, söz edebilmek biraz erken... Bu dönemi ve yaşanan 30 yıllık süreci, sanat tarihi değerlendirip yerli yerine koyacak.” (Kıbrıs, 1 Temmuz 1993)

“Ressam Eınin Çizenel’in HP Gallery’deki sergisi, bende, ...önemli etkiler yarattı; beynime oklar saplandı... Böylesine etkiler yayan sergiler çok azdır ve aynı duyguyu Aşık Mene’nin sergisinde de duymuştum... Her fırça darbesi bir figür değerinde...Soyutlama, kendini Emin Çizenel’e dayatmıştır diyorum. Başka türlüsü de olamazdı. (Bütün bu değerlendirmeler, kişisel görüşüm olarak, Aşık Mene için de geçerli.) Bu bir resim eleştirmeninin yazısı değil, bir duyumsama olayının söze dökülmesi yalnızca. Sergiden, içimde bir uğultuyla ayrıldım... Belki bu son satırlar “edebiyat parçalamak”tır. Ama ne yapayım öyle birşeylerdi işte. Emin Çizenel’in sergisi hiç kaçırılmaması gereken bir olay ...” (Fikret Demirağ, Kıbrıs, 31 Mayıs 1993)

Hem övgü düzeceksin, hem de konudan gücenebilecek dostunu yağlayacaksın ve dahası “edebiyat parçalandığının bilincinde olup, okuyucuyu ahmak yerine koyacaksın. Pes doğrusu!... Daha, bitmedi:

“Bizim İkinci Yeniciliğimiz (F. Demirağ, M. Kansu, K. Çanca, Z. Ali) bir tür karşı-şiirdi. Neye karşı? Artık iyice manzumeleşen, şovenizmin emrine giren “resmi şiir”e ve düşmanlık histerisine karşı. Bunun yeterince anlaşılabildiğini söyleyemem. (Aydınlık, 4 Haziran 1993)

Yaşanmış gerçekliği solculaştıktan sonra yeniden anlatmaya çalışırsan, tabii ki o günleri yaşayanlarca anlaşılamazsın. Belki Aydınlık’ı kandırabilirsin! Ve aynı şairin belli bir ruh hali içinde, söyleşi yaptığı öteki şairlere yönelttiği aynı soru şöyleydi: “Kıbrıslı bir şairin Kıbrıs’ta ve bu koşullarda yaşıyor olmasının avantaj ve dezavantajları üstüne neler söyleyebilirsin?” (Kıbrıs,11,18 Haziran, 3, 4 Ağustos 1993)

***

“Her şey bir bencillik rüzgarıyla geçiyor ve “acıklı bir şiir” bırakıyor geride... Bir “kelaynak” daha ölüyor, sonra biri daha (cenazelerine çiçek gönderilmemesi rica olunur!) Son şiirler de kirli bir uğultuyla çarpıp dönüyor hâlâ direnen Şairler Burcu’ına...” (Fikret Demirağ, Hüznün Müziğiyle Dans -bir uzun şiirden bölümler- Kıbrıs, 14 Temmuz 1993) Kıbrıs Türk şiirinde bencilliğiyle bilinen, “nesli tükenmekte olan” bir şairimizin dayanan yüreğinin ‘sesidir. Duyula...

***

            “Kıbrıs Rumlarının yontuculuk tarihini, gelenek ve birikimini ayrıntılarıyla bilemiyoruz, (en azından bu satırların yazarı bilmiyor), ama...Yakın zamanlara (40-50 yıl öncesine) kadar Kıbrıslı Türkler arasında yontuculuk olayı pek görülmüyor. Ya da biz bilmiyoruz. Son 40-50 yıllık dönem içinde ortaya çıkanlar arasında... Adlarını şu anda anımsayamadıklarımız -varsa- bizi bağışlasın.” (29 Temmuz 1993 tarihli Kıbrıs’ın Kültür-Sanat sayfasında çıkan “Pygmalion’dan bugüne...” başlıklı imzasız yazıdan).

A Fikret Bey, madem ki konuyu bilmiyorsun, niye kalem oynatıyorsun? diye sormazlar mı sana?

***

“Bizim Ada- iki aylık kültürel dergi, Sayı: 1, Temmuz 1993, Dizgi: İstanbul. Baskı: Lefkoşa, Sahibi ve Yayın Yönetmeni: Hakkı Yücel” Derginin yazı işleri sorumlusu Asım Akansoy, sunuş yazısında şöyle diyor:

“Şimdilik, iki aylık periyodu ile yayın hayatına başlayan “Bizim Ada”, yurtdışında, özellikle Türkiye’de yaşayan Kıbrıslıların buluşabilecekleri önemli bir nokta olabilme amacıyla çalışmalarına başladı.”

“Bizim Ada”, hiçbir şabloncu yaklaşıma soyunmadan, özgürce ve demokratik yönelimlerle yoluna devam edip, önemli bir boşluğu doldurma görevini başarıyla yerine getirebilecektir” denmiş olmasına rağmen, “Onursal Akdeniz”in (?) hazırladığı Bulmaca’nın Soldan sağa 1 ve 13 numaralı sorularında hangi şablona yakın olduğunu ele veriyor.

Bu “hariçten gazel’in sesinin gür olması ve soluğunun kesilmemesini dileriz. Yoksa barutu bir atımlık mıydı? “Kuşatılmışlık, tutsaklık, tek başınalık ve bitmeyen hasret” duygularıyla bizleri cennet ve cehennem’de hasretle mi gözleyecekler yine!

***

“Çok eskiyi temsil eden, zamana uymayan, varlığıyla geçmişte kalan insanların olumsuzluklarını nitelemek için onlara “dinazor” deniyor. 21. yüzyıla adım atarken Türkiye’de de Kıbrıs’ta da sevimsiz korkutucu zamane dinazorlarının eskiyi korumak için yeniyle savaşımına sık sık tanık oluyoruz.” (Fatma Azgın, Yeni Düzen, 9 Ağustos 1993)

Stalincilikten Liberalizme kayanların, Marksistlerin demode olduklarını öne sürmeleri hastalığı anlaşılan ‘‘ana”dan “yavru”ya da bulaşmış...

***

“M. Kansu’dan çeviri şiir -Yaşlı Chang, üç yıl hastalıktan sonra öldü / Bir gecede yitip gitti, yaşlı Wu / Çelik sertliğinde, benim bedenim de / Kapıya yaslandım, bakarak yeşil tepeye. Lu Yu 1125-1209).” (Kıbrıs, 21 Eylül 1993) ve Fikret Demirağ, sayfasında çeviri çölüne kaktüsler armağan etmeyi sürdürüyor...

***

Hakkı Yücel: “Her şey bir yana 74 kuşağından çıkan M. Yaşın, N. Yaşın gibi iki şair bugün şiirleri ile oldukça önemli yerlere gelmişlerdir.”(Kıbrıs, 15 Eylül 1993)

Aynı kuşaktan çıkan H. Yücel bana sorsa derim ki, N. Yaşın, ABD Büyükelçiliğinin açılış töreninde “milliyeti belirsiz çocuk doğurarak, milliyetçiliği boynuzlamak”la övünüyor. M. Yasın da “Türk Bankası Kültür Sanat Dergisi’nde (Sayı: 13, s. 36) Ali’yi kandırıp/ çocuğun oracığı’nı ş’apıyor!”

***

Şair Neriman Cahit’in “Metafor” adlı şiirinden mısralar: “Eğilme yüzüme / Asrın cinne­tine tııtuldum / Bütiin AİDS’lilerin spermleri avuçlarımda” (Ortam, 7 Ekim 1993)

                                                                       ***

Şair Tamer Öncül’ün “Arka bahçe” adlı şiirinden mısralar: “Hançer barut ve / prezervatif kokan sokaklarda / o ihtiyar cumbalı evin arka penceresinden geceyle oynaşan limon / ağacı” (Kıbrıs, 18 Ekim 1993)

***

“Alternatif Yazın” dergisinin ses vermeye başlaması üzerine, kalemi eline alıp, “Öner Kemal” adıyla “Neriman’ın Sanat Savfası”nda “Toplumcu Gerçekçilik Üstüne” döktüren muhterem, bakınız neler diyor:

“Dünyayı tanımaya, kavramaya başladığım 1960 sonrası yıllar, doğal olarak toplumcu dünya görüşüne bağlanmaya olanak veren dopdolu yıllardı... Siyasetten çok sanata ilgi duyan biri olarak ben toplumun daha “iyi”ye evrilmısi için sanatçılara da büyük “görev”ler düştüğü inancındayım...İlk elde, sanatın özel işlevi olması gerektiğine şimdi daha bir uzak duruyorum... Ancak bugün gelinen nokta şudur: Sanatçı topluma hizmet verdiği ölçüde değil, kendi sanatına saygı duyduğu ölçüde özgürdür. Bu özgürlük onu toplumsallık dışı yaratıma da götürebilir... Eksik kalmaması için şunu da eklemeliyim: Toplumculuk politikacıların işidir. Sanatçının işi, “sanat” yapmaktır.” (Ortam, 5 Ağustos 1993)

İşte Özgür, toplumsallık dışı bir “sanat” örneği: “Kimim ben artık? (bütün ölü ozanlara) “Hayal bir martı” gibi... Ömrüm uzun süren bir intihar eylemiydi, uzun ve acılı... Size sesimin küllerini bırakıyorum... Belki “hayal bir Ada Martısı’yım... -Hüzünle git “ŞİİRADAM”! diyorum kendime! Hüzünle kalın!” (Fikret Demirağ, Kıbrıs, 6 Eylül 1993)

 Demirağ “Güle güle değil, hüzünle” diyerek “sanat” yaparken, bir başka şairimiz Feriha Altıok da “Neriman’ın Sanat Sayfası’nda “Artık sözle şiir yazmayacağım” diyerek, “nereden nereye” geliyor:

“Canım hüzün çekiyor. Yapayalnız bir mekanda üzerime hüzün yağsın istiyorum. Bardaktan boşalırcasına değil ama ince ince yumuşacık... Ben treni kaçırmazdan önce bir arkadaşla (O, bir arkadaştı bunu biliyorum) işte onunla intihar biçimlerini konuşup, kendimize intihar seçiyorduk.” (Ortam, 18 Kasım 1993)

Toplumuna yaşama sevincini değil de, hüznü, intiharı aşılayanları teşhir ettiğimiz zaman da, bakınız o kesimin savunucularından biri nasıl yanıt vermeye çalışıyor:

“Oysa toplumumuzda özellikle şimdilerde bazı kişiler köksüz ağaçlar gibi yüzeysel yaklaşımlarıyla yöneldikleri şair ve yazarlara saldırıyor ama ne yazık ki yıkmak istediklerinin yerine de daha güzellerini koyamıyorlar. Oysa önemli olan, dünün hatta bugünün üretimini eleştirerek irdelemek, anlayarak sahiplenmek ve o noktadan yola çıkmaktır.” (Neriman Cahit, Pygmalion, Sayı:3,1993)

^“Günlük koşuşturma”sı içinde yazılanları okuma fırsatını bulamayan Neriman Hanım’ın nesine sahip çıkalım? İşte yazdıkları:

“Bir orospu gibi yağmalatıyoruz benliğimizi / kendi felaket fermanımızı kendimiz yazıyoruz / Yaşamımızın video filmlerine/ihanetleri işliyoruz... / piç kimliklerimiz sırıtıyor şeceremizde / İsa’dan buyana / yeni fahişeler doğuruyoruz / kimliksiz sevişmelerimize...” (Pygmalion, Sayı:3, 1993)

Neriman Cahit’in bir başka yazısından: “Elimde iki tane dergi var. Sonbaharla birlikte açan iki kardelen gibi. Türk Bankası Kültür-Sanat Dergisi ve Pygmalion.” (Ortam, 11 Kasım 1993)”

Alternatif Yazın’ı eline bile almamış herhalde. Yoksa bu dergi ısırgan otu, ya da kaktüs mü? Değinmelerimizi, yine onun bir önerisini aynen aktararak bitirmek istiyoruz:

“Dünyanın değiştirilmesine inanmak, bu noktadan hareket etmek gerek. Kitlelerden soyutlanarak kendi kulelerinde üretmek üzerinde düşünmek gerek.” (Ortam, 18 Kasım 1993)

(Alternatif Yazın dergisi, Ocak-Şubat 1994, Sayı:5)

KIBRIS YAZARLAR BİRLİĞİ’NE AÇIK MEKTUP

K.T. Sanatçı ve Yazarlar Birliği nasıl bir kliğin kendilerini pazarlama aracı haline dönüştürüldü?

ELK (Kıbrıs Yazarlar Birliği)’ne açık mektup (1)

Değerli Yurttaşlar,

Lidra Palas’ta 30 Ekim 1992 günü yer alması planlanan iki-toplumlu şiir gecesine çağrılı olanlar listesinden adımın çıkarılmış olmasını size duyurmaktan çok üzgünüm. Kıbrıs Türk Sanatçı ve Yazarlar Birliği’nin Genel Sekreteri Tamer Öncül’ün, bu birliğin kurucu ilk Genel Sekreteri ve bir üyesi olarak beni, kara-liste’de olduğumu gerekçe göstererek davet etmediğini öğrenmiş bulunuyorum. Böylece Birlik, Kıbrıs Türk liderliğinin bana koyduğu yasağı kınamak için gerekli cesaretinin olmadığını göstermiştir. Kendi Birlik tüzüğümüze de ters olan bu ikiyüzlülük ve çifte standart kullanma eylemini protesto etmek istiyorum.

            17 Mayıs 1990’da bu Birliği diğer 21 arkadaşla birlikte kurduğum zaman, düzenli olarak Perşembe akşamları yapılan toplantılarla Birlik, eski ve yeni kuşak aydınlar arasındaki kopukluğu gidermeye çabalamış ve toplum içinde Birliğe bir yer kazandırmayı başarmıştı. Aralık 1990’da Aziz Nesin’in Kıbrıs’ı ziyareti sırasında, ülkemizin yazarları arasında ilk defa karşılıklı görüşmeleri yapabildik. (2) Bu başarılı temastan sonra, belli çevreler taraf ından örgütlenen bir dizi entrikayla karşılaştım. Daha sonra, çalışmayan yeni bir Yazarlar Birliği kuruldu.(3) Kutlu Adalı’ya, beni Kıbrıs Rum tarafından para almakla suçlayan imzasız bir mektup gönderildi. (4) Sonra, ben, Kutlu ve eşi, CTP yanlısı bir gruba mensup bir klik tarafından Birliğin 2. Yıllık Kongresinde safdışı edildik. Bu yılki kongreye de sadece 13 üye katılarak, aynı klik için 11 oy kullanıldı ve bizim Birlik’ten atılmamızı sağlayacak yolu açan tüzük değişiklikleri yapıldı. Şimdi Birlik, bu kliğin propaganda aracı haline gelmiştir.

Bütün bu gelişmelerden Kuyalis ve Hacıpapas’ı haberdar ettim. (5) Hacıpapas ve Simeu’nun (Türk kesimine) Temmuz 1992’de yaptıkları ziyaretten (6) hiçbir üyemiz haberdar edilmemiştir. Ağır eleştirilerden sonra, 27 Ağustos 1992 günü bir toplantı yapılmış ve Lidra Palas’ta şiir okuyacak olan 10 Kıbrıslı Türk şairin Birlik Yönetim Kurulu tarafından seçildiği haberi bize duyurulmuştur. Bayan İlkay Adalı, bir üye olarak kendisinin niçin listeye alınmadığını sordu. Ben de, 1960’lardan beri İlkay Adalı gibi şairlik yapan Hizber Hikmetağalar’ın adının listeye konmasını önerdim. Bize, kararın önceden alınmış olduğu ve değiştirilemeyeceği söylendi.Toplantıda bu konu üzerinde daha başka tartışmalar da yer aldı. Hacıpapas’ın Öncül’ü uyarması üzerine, bizim tarafsız üyeler olarak şiir gecesine çağrılmamız gerekiyordu, ama aksine listeden çıkarıldık. Daha sonra Hacıpapas, Kutlu Adalı’ya üçümüz adına bir çağrı gönderdi. Ama bu çağrı da bir yerlerde kaybolduğundan elimize geçmedi. (7) Daha sonra ben ve İlkay Adalı, yeni bir çağrı aldık ve onunla 26 Ekim’de “izin” için başvuruda bulunduk. Bana “izin” verilmedi. Çünkü hâlâ daha kara-liste’deydim. Öte yandan Öncül’ün, Kıbrıs Türk makamlarıyla görüşerek toplantıya fazla sayıda Kıbrıslı Türkün çağrılmaması için, çağrılı sayısının 100’den 30’a ve sonra da 10 kişiye indirilmesi konusunda anlaştığını öğrendik! Kıbrıs Türk Sanatçı ve Yazarlar Birliği, yasak koyan makamla uzlaşmış ve siyasal gerekçeyle iznin şartlı olarak verilmesini kabul etmiştir. (8) Bu çifte standard eylemini protesto ediyor ve size, Birliğin bu yan tutan tavrının kınanması çağrısında bulunuyorum. Bizim mücadelemiz, belli bir parti veya kişinin propagandası için değil, aksine Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum edebiyatçılar arasında anlayış ve özgür haberleşme hakkı içindir. Bu şiir gecesine katılan herkese en sıcak selamlarımı gönderiyorum.

Dr. Ahmet Cavit AN

Konuyu Açıklayıcı Notlar:

(1) Lidra Palas’taki şiir gecesinde okunmak üzere ELK Başkanı Hristos Hacıpapas’a gönderdiğim bu mektup, “kendi adına gönderildiğini” sandığını sonradan bana bildiren Hacıpapas tarafından o gece okunmamıştı. Daha sonra, 23 Kasım 1992’de Filelefteros gazetesine de iletilmiş, ama söz verilmiş olmasına rağmen (anlaşılan ELK bu mektubun yayımlanmasını engellemiştir), orada da yayımlanmamıştır.

(2) Ayrıntı için bak. Yeni Düzen, 22 Aralık 1990, Aziz Nesin ile Üç Gün, Ahmet An.

(3) 19 Ocak 1991’de.

(4) Bak. Yeni Düzen, 11 Ocak 1991, Barış Güvercini gibi başlıklı makalenin sonunda “Bir ajana not”. Kutlu Adalı.

(5) O sırada ELK Başkanı Theoklis Kuyalis, Genel Sekreteri de Hristos Hacıpapas idi.

(6) Bak. Kıbrıs, 14 Temmuz 1992.

(7) Çağrıyı içeren zarfın CTP Genel Merkezi’ne Almanya’nın Sesi’ne mensup gazeteci grubu tarafından verildiğini sonradan öğrendim.

(8) Şiir gecesiyle ilgili olarak, 2 Kasım 1992 tarihli Kıbrıs gazetesinin Kültür-Sanat sayfasında çıkan ve Fikret Demirağ tarafından kaleme alındığını öğrendiğim imzasız haberde, şiir gecesine “KKTC” ve Güney Kıbrıs’tan 10 Türk ve 10 Rum şairin katıldığı belirtilirken şöyle deniyordu:

“Geceye, KKTC’den Fikret Demirağ, Neşe Yaşın, Tamer Öncül, Filiz Naldöven, Mustafa Gökçeoğlu, Neriman Cahit, Feriha Altıok ve Ayşen Dağlı, Kıbrıs Türk Sanatçı ve Yazarlar Birliği’nin belirlediği şairler olarak katılırken, Hizber Hikmetağalar ve İlkay Adalı da kendi adlarına (abç) şiirlerini okudular.”

Hacıpapas’ın bana sonradan bildirdiğine göre, şiir gecesinde Tamer Öncül’ün verdiği listede şiirleri bulunmadığı için şiirleri Rumcaya önceden çevrilmeyen Filiz Naldöven ile o gece kürsüye okunması için verdiği notun okunmamasına kızan Ayşen Dağlı durumu protesto edip, Lidra Palas’tan ayrılmışlar ve Rum kesimindeki yemekli toplantıya katılmamışlardır. Feriha Altıok da kendi gerekçesiyle toplantıdan ayrılan üçüncü kişiydi. Lidra Palas Şiir Gecesi’ndeki gelişmeleri kendilerinin kaleme almaları için bu üç kişiye buradan açık çağrı yapıyorum.

Hacıpapas, bana yazdığı 13 Kasım 1992 tarihli mektubunda ayrıca, aynı Birliğin üyeleri olan İlkay ve Hizber’in şiirlerini orada İngilizce olarak okumalarına, K.T.Sanatçı ve Yazarlar Birliği’nin Yönetim Kurulu üyelerinin hoşnut gözle bakmadıklarını da bildirdi.

Öte yandan Kıbrıs Türk siyasal parti temsilcilerinin de şiir gecesine çağrılmaları için T. Öncül’ü uyardığını (çünkü Rum siyasal partileri ve BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesinin Büyükelçiliklerine ait Kültür Ateşeleri de çağrılmış ve katılmışlardı), ama Öncül’ün bu çağrıları yapmadığını yazmıştı. Yoksa bu da “İzin Makamı” ile yapılan gizli pazarlığın bir sonucu muydu? Orasını öğrenemedim.

2 Kasım 1992 tarihli Kıbrıs’taki sözü edilen haberin devamında. Güney Kıbrıs’ta iki ayda bir yayımlanan AKEL’e yakın “Neo Epohi” adlı kültür-sanat dergisinin bir özel sayı hazırlayarak, “K.T.Sanatçı ve Yazarlar Birliği’nin üyesi olan” şair ve yazarların ürünlerini basacağı bildiriliyordu.

Hizber Hikmatağalar’a ait bir düzyazı. Kutlu Adalı’ya ait bir şiir ve bir makale, İlkay Adalı’dan üç şiir, Hüseyin Çakmak’tan karikatürler ve benim, Lefkoşa Belediye Tiyatrosu’nun Rum kesiminde oynadığı Aristofanes’in “Barış” oyunuyla ilgili bir değerlendirme yazımı Neo Epohi’ye İngilizceye çevirerek derhal ilettim. Ne yazık ki Neo Epohi’nin 4 ay gecikmeyle çıkan 5/6-1992 numaralı özel sayısında benim ve Kutlu Adalı’nın yazılarına, İlkay Adalı’nın iki şiirine ve H. Çakmak’ın karikatürlerine yer verilmedi. Ama Birlik yöneticilerinin belirlediği şairlerin şiirleri, önceden belirlenip, Rumlara kabul ettirilen protokol sırasına göre (tabii ki İlkay Adalı en sonda) dergide Rumca olarak yayımlandı. Bunlara ek olarak Kıbrıslı Türk ressamların birer eseri ve kısa bilgiler de yine protokol sırasıyla aynı sayıda yer aldı. Her nedense Birliğe üyelik koşulu ressamlardan aranmamıştı!

Gerçekleri açıkça söylediğimiz için ve klikleşmeye karşı çıktığımız için kendi toplumumuzdan sanatçıların bizleri dışlama çabalarına karşı mücadele ederken, başka engellemelere de maruz kaldık. Türk ve Rum toplumları arasında, klikler ve partiler dışı, bağımsız kişiler olarak kültürel alış-veriş ve anlayış havasının geliştirilmesi için 1992 yılı Kasım ayı sonunda ELK’ye yaptığımız üyelik başvurusunun Rum sağcı basınına sızdırılması (Bak. Kıbrıs, 6 Aralık 1992, Alithia’dan alıntı) üzerine, sağcı Kıbrıs Türk Yazarlar Biıiiği’nin Başkanı Ali Nesim bir açıklama yayımladı. Bu uzun açıklamayı sadece tam metin olarak Kıbrıs gazetesinin F. Demirağ tarafından yönetilen Kültür-Sanat sayfasında yayımlanması (10 Aralık 1992) da anlamlıydı...

(Alternatif Yazın dergisi, Kasım-Aralık 1993, Sayı:4)

YENİ ÇAĞ GAZETESİNE AÇIK MEKTUP

Dergimiz Yazarlarından Ahmet An’ın yayımlanması için Yeni Çağ gazetesine gönderdiği, fakat gazetenin yayımlamadığı Açık Mektubu dergimiz, kamuoyunun bilgisine sunuyor: 
  
                                                                                                      16 Eylül 1993

Yeni Çağ Gazetesi Yazı İşleri Müdürlüğüne,

13 Eylül 1993 tarihli Yeni Çağ gazetesinin 3. sayısında yer alan “Şair Neşe Yaşın, Barış ve Kardeşlik mücadelesini şiirleriyle zenginleştirmeyi sürdürüyor” başlıklı ve resimli “Büyük Söz” şiiriyle ilgili olarak, aşağıdaki görüşlerimin, gazetenin çıkacak ilk sayısında yayımlanmasını rica ederim.

Neşe Yaşın’a ait “Büyük Söz” şiiri, ilk kez Lefkoşa’nın Rum kesimindeki ABD’nin yeni Büyükelçilik binasının hizmete girmesi nedeniyle 4 Temmuz 1993 Pazar akşamı yapılan özel açılış töreninde okunmuş ve 8 Temmuz 1993 tarihli Yeni Düzen gazetesinde “Neşe Yaşın’ın Büyük Söz’ü sorun oldu” başlıklı haberle birlikte yayımlanmıştır.

Törende bulunan Rum Temsilciler Meclisi Başkanı Galanos, 6 Temmuz 1993 tarihli Simerini’de çıkan demecinde şu değerlendirmeyi yapmıştır:

“Amerikan Büyükelçiliği mensuplarının töreni Kıbrıslı Türk Bayan Ozan Neşe Yaşın’ın şiiri ile açmasını da kınarım. Zira onun şiirinin verdiği mesajın, Kıbrıs’la yakın-uzak herhangi bir ilgisi bulunmuyordu. Şiirin sözlerinin ayrıca Kıbrıs’ın tarihi, kültürü ve halkı ile herhangi bir yakınlığı olmadığı gibi, verdiği mesajlarla şiirin Kıbrıs’taki bazı insanları Amerikalıların oyuncağı haline getirmeyi amaçladıklarını öğrenmiş olduk.”

Neşe Yaşın’ın “barış ve kardeşlik mücadelesini “Büyük Söz” şiiriyle zenginleştirdiği şeklindeki görüşe katılmak olanaksızdır. Çünkü şiirin içeriği, Kıbrıslı Rumlarla Kıbrıslı Türklerin barış ve kardeşlik mücadelesinin özünü yansıtmaktan çok uzaktır. Bu şiir, sadece kapitalist sisteme özgü kültürel ve ahlâki yozlaşmanın bir örneğidir.

“Bütün vatana ulaşmak için, milliyetçiliğe şahane boynuzlar taktırıp, ihanet edeceğini” açıkça söyleyen şair, milliyeti belirsiz (?) bir aşk doğurmaktan söz etmektedir. Gerçi ben, şairin cinsel hayatı veya milliyeti belirsiz kozmopolit haznesi konusunda fikir yürütmek durumunda değilim, ama Yeni Çağ gibi Kıbrıs sorununa ilişkin ciddi bir siyasal çizgisi olan bir gazetede, bu tür eylemlerin (!) ‘‘barış ve kardeşlik mücadelesini zenginleştirme” olarak adlandırılmasını yadırgadığımı belirtmek istiyorum.

Bu yılki Türk Bankası Kültür Sanat Ödülünü alırken, “Benim için şiir bir “yaramazlık” aracıdır” diye konuşan Neşe Yaşın (Kıbrıs, 20 Şubat 1993), siyasal görüşünü açıklarken de, “şu tekrarlana tekrarlana sıkıntı veren “federal çözüm” beklentisi”nden de söz etmekteydi. (Yeni Düzen, 14 Nisan 1992)

Aynı şair, 16 Ağustos 1993 tarihli Yeni Düzen gazetesinde Oxford toplantısına katılan Amerikalılara, “aynı kendisi gibi hisseden insanlara elleriyle dokunduktan sonra”, Amerikan Emperyalizmine karşı tavrının, “önyargılarının genellikle temelsiz ve saçma şeyler” olduğunu keşfettiğiniyazmıştır.

Yeni Çağ’ın sözünü ettiği barış ve kardeşlik mücadelesi, “Büyük Şair Sözleri” ile veya “yeryüzünün bütün kıtalarında, bütün milliyetçilik düşmanları ile sevişip, milliyeti belirsiz aşklar doğurarak, yarım vatana ihanet ettiğini ve bu yolla bütün vatana ulaşacağını sananlar”la verilmez. Verildiği sanılırsa “toprağa barışın inmesi” için, “gökyüzünde daha çoook bulutlar ağlayacak” demektir.  

Ahmet AN

(Alternatif Yazın dergisi, Kasım-Aralık 1993, Sayı:4)

52 SAYFALIK BİR “GENİŞLETİLMİŞ İKİNCİ BASKI” ŞİİR KİTABI

1987 yılında “Günleri Kayıp Bir Çocuk Güncesi” adını koyduğu ilk şiir kitabını İstanbul’da Osmanlı Matbaasında bastırıp, Kıbrıs’ta piyasaya sunan Tamer Öncül, “Şiirdir Dünya” başlığı altında topladığı ikinci kitabını Ekim 1992’de oluşturmuştu. Bilgisayar tekniğiyle ve 42 sayfanın tek yüzüne basılı olarak çoğaltılmış olan bu kitapçıkla ilgili olarak 27 Ekim 1992 tarihli Kıbrıs gazetesinde yer alan haberde, “Ülkemizde yayın sorunlarını şairin ilginç bir protestosu olarak değerlendirdiğimiz söz konusu çoğaltım yöntemi” şeklinde bir ifade kullanılmıştı. Oysa kitap yayımcılığı ciddiye alınması gereken bir uğraş olmalıydı ve kimin kimi protesto ettiği belli değildi.

Haberi yazan Kıbrıs gazetesinin sanat sayfası sorumlusu Fikret Demirağ, “sözkonusu çoğaltım yöntemi ve kitaba ilişkin görüşlerimize yakın zamanda daha geniş bir yazıda yer vereceğüz” demesine rağmen, üç gün sonraki imzasız yazısında baskı yöntemine değinmeden “Şiirdir Dünya’dan Çakıntılar” başlığı altında yaza yaza şunları yazmıştı. “(Şair Behçet Necatigil) 1968’de yayımlanan “Kısa Şiirler Durağı” kitabımızda 75 kısacık şiir için “esinlemelerle yetinilmiş, şöyle bir çakıp sönüverişler... Çok sevdim” değerlendirmesini yapmıştı. Necatigil gibi büyük bir şairin bu yargısı, hatırladıkça hâlâ içimizden sevinç ürpertileri geçirir doğrusu. Ne yalan söyleyeyim, büyük bir şairden bir tür onay almak demekti bu.”

Demirağ yazısına devamla Tamer Öncül’ün 2. kitabına ilk göz gezdirişini yeni tamamladığını belirterek, şöyle yazmıştı: “Kitaptaki obür şiirler için henüz birşey söyleyecek durumda değiliz, ama bizi çarpan bazı dizeler, ikilikler saptadık. Onları buraya aktarıp, sîzlerle paylaşmak istedik.”

F. Demirağ şunu demeye getiriyordu. “Ben de büyük bir şairim ve bu kitapta şiirden çok, bazı esinlemeler, şöyle bir çakıp sönüverişler bulabildim.”

Aslında “Şiirdir Dünya “ ile ilgili olarak söylenebilecek söz, bu kısa şiirimsi söyleyişlerin, daha çok dizeler halinde sıralanmış, birer düzyazı ve süslü cümleler olduğudur. Özellikle 2. bölümde yer alan “şiirler” bu yapıdadır. Örnekse: “Sahtekar şiir: Parlarken gözleri -sırıtır gibi-, kan damlar dişlerinden -salyalar gibi-”

Tamer Öncül’ün sırf kitap yayımlamış olmak için yayımladığına inandığımız bu kitapçığı, 7 ay sonra yeniden karşımıza çıkarıldı. Bu kez 4 tane “yeni” şiirciğin eklenmesiyle ve yine “Şiirdir Dünya ‘ya dair birkaç söz”ün yazarı Mustafa Gökçeoğlu’nun “Genişletilmiş ikinci baskı için ‘yazdık ikinci sunuşla okuyucuya ulaştırılıyor. “Ülkemizdeki yayın politikasını eleştirme ereğiyle yüzelli adet bilgisayar baskısı olarak üretilen bu kitap, iki ay gibi kısa bir sürede tükenince, (ben de sandım ki bin adet basılarak yok satmış! – A.An) bu genişletilmiş ikinci baskı gündeme gelmiştir. Bu vesileyle ozanı bir kez daha kutlarım.”

1. Baskı için “Okumaya değer. Ozanın kendini aşma uğraşı veren bu çalışmaya önsöz yazma şansının bende olması oldukça onurlu. Ozanın eline sağlık. Başka ne diyebilirim ki” diye yazmış olan M. Gökçeoğlu, “ bu şiirlerde felsefi derinlik de var” saptamasının onuruna da sahip! “Haydi gel sevişelim, yırtılmadan kızlık zarı Ozon kaltağının” cümlesindeki felsefeyi anlamak her yiğidin harcı olmasa gerek!

Kitapçığın her iki baskısında da yanlış yazılmış sözcükler var: “anlıma”, “anlında”, “yalınız”, “yegana”. Yazım kuralına ters yazılmış olanlar da var: “girermi”, “dururmu”, “geçtinmi”, “yada”. Terazinin “tefesi” değil, “kefesi” olmalı.

‘Şiirdir Dünya”nın ilk basımı için “çakıntılar”la yetinen F. Demirağ, (çünkü T. Öncül 9-10 Haziran 1992 tarihli Yeni Düzen’deki köşesinde onun yeni çıkan bir şiir kitabını eleştirmişti) kitabın “ikinci basımı” için Kıbrıs’ta çıkan yazısında, “lirizmden de bir ölçüde payını alan” bu kitap için “Her şairin geçmişinde olan ve olması da belki gerekli bir kitap” tanımlamasını yapıyor. Çünkü artık “şairler tekkesi” haline döndürülen K. T. Sanatçı ve Yazarlar Birliği’nin yazmanı olan T. Öncül, F. Demirağ’ı Birliğin Başkanlığına getirmiştir. M. Gökçeoğlu’nun saltanatı ancak bir yıl sürebilmiştir. 31 Mayıs 1993 günkü Kıbrıs’ın sanat sayfasında, pazarladığı “şair ve sanatçılar”arasına aldığı (Tamer Öncül, “Kötü şiir” ve “Asi şiir”de bunun aksini savunsa da) Öncül’ün sanatsal görüşlerine yer veren F. Demirağ, iki gün sonra da yine aynı sayfada Öncül’ün “matbaa basımıyla çıkan” (aslında düz daktiloyla dizilmiş) şiir kitabı için şöyle yazmış:

“Şiirdir Dünya, bu kez ilk baskısının daha çok dost bir çevrede dolaşıma girmesinin aksine, daha geniş bir çevreye ulaşacak. Kitabın yeni baskısına yeni şiirler eklemiş T. Öncül. Herhalde estetik bağlamda bir dönemiyle hesaplaşması olarak alıyor Şiirdir Dünya’yı ve o defteri kapatmadan önce, ona ait olduğunu düşündüğü şiirleri de katıyor kitaba.” (Kıbrıs, 2 Haziran 1993)

Kitaba eklenen 4 şiirden en yeni tarihlisi Şubat (1993) olmasına rağmen, 1993 yılı başında çıkmış Pygmalion dergisinin ilk sayısında yer alan, Öncül’ün “Deniz Sevişmeleri” ve 2. sayısındaki “Gündüz düşleri” adlı “çakıştırma” ve “aşırtmalar”ı anımsatan son şiirlerinin “onun şiir çizgisinde önemli bir grafik sıçramasını haber veren ürünler” olduğunu yazıyor Demirağ.

26 Mart 1992 tarihli Yeni Düzen’de “Girne’ye doğru yol alırken, arabanın dikiz aynasında yavaş yavaş silinen Lefkoşa’yı seyredip şiir yazdığını” açıklamış bulunan Tamer Öncül, Fikret Demirağ gibi büyük bir şairden “bir tür onay” almış olduğundan, artık  onun gibi büyük konuşabilmektedir: “Dünya küçülmüştür (!) ama genelde Türk Şiiri ya da Kıbrıs Türk Şiirinden dünyada kaç kişinin (ya da) kaç şairin haberi var? Bunun tersi da söz konusu. Türk şairlerin dünyanın başka yerlerindeki kaç şairin şiirinden haberi var.”

F. Demirağ 12 Ocak 1990 tarihli Kıbrıs’ta ustası Cemal Süreya’nın ölümü üzerine kaleme aldığı bir yazıda şunları yazmamış mıydı: “Toplumumuzun şiirseverleri Cemal Süreya’nın şiirini ne ölçüde biliyorlar acaba? Hatta kaçı adını duymuş, merak ediyorum.”

Kendi bilgiçlik veya bilgisizliklerini genelleyen bu kişiler, kültürümüzü de “şiir üretimi”ne indirgemişler. Köşe başlarını tuttukları basın ve radyo-TV’de birbirlerini pazarlamayı sürdürsünler. T. Öncül şöyle diyor. “Sesim duyurur kendini -eğer varsa- Sağır Sultan’a...”

(Alternatif Yazın, Temmuz-Ağustos 1993, Sayı:2)

FEMİNİST ŞAİRİMİZİN SHOW’LARI

Lefkoşa'nın her iki tarafındaki sanat çevrelerinin çok iyi tanı­dığı şair, sosyolog ve şen dul­larımızdan Neşe Yaşın, tek kişilik show’larıyla başarıdan başarıya koşmaya devam ediyor.

Özellikle son yıllarda ABD des­teğini aldıktan sonra uluslararası platforma da sıçrayan “çocuksu ruhlu" şairimiz, Temmuz 1993'de Lefkoşa'daki ABD Büyükelçiliğinin yeni binasının açılış töreninde oku­duğu “büyük söz” şiirindeki “şa­hane boynuzların olacak milliyetçi­lik / ihanet edeceğim sana / bütün düşmanlarla sevişip” dizeleri hâlâ daha Başpiskopos Hrisostomos ile Rum Temsilciler Meclisi Başkanı Galanos'un kulaklarında çınlamak­ta.

ABD biiyükelçiliği'nin denetlediği "Uyuşmazlıkların Çözümü” Gru­bunun Ağustos 1993’de Oxford'da düzenlediği önemli toplantıya da katılmayı başaran Neşe Yaşın, Eylül 1993’de Makedonya'ya kadar uza­nıp Struga Şiir Akşamları'nda ken­dini göstermişti. Ekim 1993'de Sa­lih Askeroğlu'nu askere gitmekten vazgeçiren barış savaşımcısı şairemiz, toplumumuza ilk defa anti-militarist bir kampanyayı aşılamaya çalışmış, ama fiyaskoyla sonuçlan­mıştı.

Cumhurbaşkanı R. Denktaş’a yazdığı "tarihi ve özel” mektup hâlâ daha konuşulmaktadır.

Çıkardığı bütün gürültüye rağ­men, sadece Neşeciğe daha fazla ün kazandırabilen bu girişim, onu uluslararası savaş karşıtı hareketin kahramanları arasına katmıştı.

Neşe Yaşın, 1994 yılında da “2. Akdeniz Ozanlar Toplantısı" ile 'Türk Edebiyatında Kadın Şairler Konferansına katılarak sanatsal çalışmalarını sürdürmüştür.

Laf aramızda, tüm bu ulus­lararası etkinliklerde Kıbrıs Türk şiirini neden yalnız ve sadece Neşe Yaşın temsil etti diye, öteki şairle­rimiz hep kafa yormuşlardır!.

2/94 sayılı “Cyprus Review” der­gisinde yayımlattığı ve Kıbrıs hari­tasını “penis"e benzettiği yazısıyla da bilim çevrelerinin dikkatini çek­miştir.

1995 yılının Mart'ında Küdüs'teki Uluslararası Şairler Festivalinde kendi kendini temsil eden Neşe Yaşın, bir Amerikan bursuyla ABD'de sürdürdüğü “mesleki temas­larından sonra, KRYK’de birkaç yıldan beri kesintisiz sürdürdüğü ve dakikası başına bir KL ödendiği “41. Oda” ve “Aynı gökyüzü altın­da” programlarına devam etmiş ve Rum kesimindeki dostlarıyla da yıllar önce kurduğu sıcak ilişkileri­ni korumuştur.

Bu cümleden olmak üzere, Rum tarafında yaşamayı tercih eden uzatmalı sevgilisi Niyazi Kızılyürek’in yardımlarıyla Lefkoşa Rum Belediyesi tarafından “Avrupa Kül­tür Ayı” çerçevesinde hazırlanan ve 10 KL'na satılan “Lefkoşa" kitabın­da, hattın öte yanındaki sevgilisine yazdığı şiirlerini yayımlatabilmiştir.

Eğitimci ve maaşlı, uyuşmazlık­ların çözümü uzmanı Fatma Azgın başkanlığındaki 5 kişilik Kıbrıslı Türk Kadınlar grubuyla Pekin’de yapılan BM Dünya Kadınlar Foru-mu'nda kadınlarımızı temsil ettik­ten sonra, adaya dönen Neşe Yaşın Hanım, “Lefkoşa” kitabının basına tanıtılması toplantısına gitmesi için öte tarafa geçiş iznini alamayınca, şikayetini KRYK'deki kendi pro­gramında dile getirmiş ve ilgili yer­lere ihtarlarını yapmıştır!

Görüldüğü gibi çok hareketli bir yaşam sürdürmekte olan Neşe Yaşın, son olarak Kasım ayı başın­da yine Kızılyürek'in organizas­yonuyla Alman Sosyal Demokrat Partisi'ne yakın Friedrich Ebert Vakfı’nın Brüksel’de düzenlediği “Kıbrıs ve Avrupa Birliği" konulu iki toplumlu seminerlere katılmış ve değerli fikirlerini katılımcılara arz etmiştir.

Neşe Yaşın’ın önümüzdeki aylar­da en aktif Kıbrıslı Türk aydın ve sanatçısı olarak hangi “iş”leri başaracağı merakla izlenecektir.

(Kıbrıslı dergisi, Aralık 1995, Sayı:5)

  

SİYASAL DEĞİNMELER

ABD’nin son Kıbrıs Büyükelçisi Richard Boucher, adadaki görevinin 12 Haziran’da sona ermesi öncesinde başta R. Denktaş ol­mak üzere Kıbrıslı Türk politikacıla­ra veda ziyaretlerinde bulundu. Denktaş, “Buradaki göreviniz süresince ba­zen biz, bazen de Rumlar, size sal­dırdık, ancak oyunun kuralı bu” şek­linde konuşup, Kıbrıs’ta politika oyu­nunun nasıl oynanmakta olduğu hak­kında ipuçları verirken, Türk kesi­mindeki siyasal yelpazenin en solunda ver alan YKP’nin yaym organı Yeni Çağ da şu değerlendirmede bulundu:

“Boucher, Marcel Wahba’dan sonra büyük bir kitlenin sevgisini kazanmış olarak siyasal partilere veda etti. Bo­ucher, iki toplumdan yüzlerce kişinin sorunların çözülmesiyle ilgili bilimsel metodlar hakkında eğitilmesine yardımcı olmuş ve iki toplum arasında temasların artırılmasına çalışmıştı... Rum tarafında da gerçekçi açıklamaları nedeniyle eleştiriye uğrayan Boucher, yine de görevini yerine ge­tirirken sevgi kazanmıştı.”

ABD Büyükelçisinin mesaisine hay­ran kalmış ve ne idiğü belli “bilimsel metodlar” hakkında eğitilmiş yüzlerce elit kişinin, nedense sıradan yurttaşların temas ettirilmesi konusunda herhangi bir çalışma yapmamaları ve buluşmalarının sonuçları hakkında sadece ABD Dışişleri Bakanlığı’nın haberdar etmeleri kamuoyunun dikkatinden kaçmıyor. İnşallah bir an önce Kıbrıs’a “Amerikan barışı”nı getirirler de haklarındaki şaibeler ortadan kalkar!

                                                           ***

Bir DP milletvekili Parti Meclisi toplantısında şöyle konuşmuş: “Kur­tuluş ordumuz TMT’yi EOKA’yla aynı kefeye koyup terörist diye nitelerse Cumhurbaşkanının tam tersine birleşik bir Kıbrıs’ı isterlerse, bunun hesabı tabii ki CTP’ye sorulacaktır.”

Bir kitaplık laf herhalde buna der­ler. Biz de Rauf Bey’in, toplumlararası görüşmelere başladığı 1968’den beri, birleşik bir Kıbrıs isteğiyle görüşme­ler yaptığını sanıyorduk. Yanılmışız!...

                                                           ***

Aynı DP Parti Meclisi toplantısında DP milletvekili Kenan Akın da “koalisyonun küçük ortağı CTP’nin ne istenirse yapacak bir konumda olduğunu ileri sürmüş.

Akın’ı gönülden kutlarız. Çünkü bu yerinde saptaması ile, CTP’nin daha birçok can alıcı konuyu neden “paran­teze alıp” iktidar koltuğunun altına attığını açıklamaktadır.

                                                           ***

CTP’nin 1992’de yapılan 12. kurul­tayında Özker Özgür’e karşı Genel Başkanlık için adaylığını koyan Fatma Azgın, o zamanlar “Özkerci” olan bu­günün CTP yöneticileri tarafından “Denktaş’ın adayı” olarak nitelendirilmişti. Aradan geçen süre içinde kendileri de Denktaşçı olmayı başa­ran bugünün CTP yöneticileri, Fatma Hanım’ı “Sağlık Bakanlığı Danışmanlığına getir­erek, belki de on­dan özür dilemek istemişlerdir.

Azgın, bir gazeteye verdiği demeçte, Genel Başkanlık sandalyesini bu yılın başında yapılan son kurultayla kaybeden Özgür’ü şöyle eleştirdi:

“20 yıl başkanlık yapan Özker Özgür, mi­ras olarak bugün şikayet ettiği bir CTP bıraktı. Bugünkü felaketten kur­tulmanın yolu, Özker Özgür’ün tekrar başkan olması ve CTP’nin hükümet­ten çekilmesi kadar basit olsa keşke... Sorunlarımızı aşmanın yolu, herşeyi yeniden ele alıp projelendirmekten geçer.. Sayın Özgür’ün CTP ve toplumu sivilleştirme-demokratikleştirme projesi varsa buyursun anlatsın, insanları ikna etsin. Ancak bu yolla tekrar başkan olabilir, CTP hükümetten de çekilebilir.”

Görüldüğü gibi, kelin merhemi ol­sa, kendi başına sürermiş. O nedenle. CTP’yi Amerikan planları doğrul­tusunda projelendirip, daha da “dü­men suyuna alma” ve çar-çur edilmiş sol oyları daha da pasifize etme söz konusu!

Özgür, “Şu anda istifam söz ko­nusu değil. Parti içinde kalıp hatayı düzeltmek gerekir” derken, 24 Haziran’da CTP’den istifa eden 212 CTP’linin sözcüsü Barış Burcu ise istifa mektubunda diğer şeyler yanında şöyle diyor:

“Politikayı kendi çıkar ve statülerinizin bir amacı haline getirdi­niz. Politik mücadeleye olan inançları sarstınız. Yönetiminiz ve dayandığınız çıkar şebekesi sayesinde CTP politik raydan çıkmıştır. Politika değil, öde­nekli siyasetçi ve siyasi kadrolar üre­ten yeni bir kimliğe bürün­müştür. CTP’nin bunca yıllık poli­tikaları ve ilkelerini besleyen un­surlar, CTP’den beslenmeyi bir yaşam mentalitesi edinenlere ye­nilmişlerdir. Yaşadığımız acı gerçek budur. Bu yüzden, solda yeni bir oluşuma ve/veya platfor­ma gerek vardır. Buna olanak tanımak ve tarihsel katkımızı koymak amacıyla partinizden istifa ediyoruz.. Egemenler, CTP’yi yeterince kullandıktan sonra sokağa atacaklardır. Yönetiminiz bu ömrü uzatmak için çırpınıp duruy­or. Oysa sizi kamuflaj için hükümete aldılar. Deşifre olmuş, soldaki inan­dırıcılığını yitirmiş CTP’yi buruşturup fırlatacaklardır.”

Bakalım Kıbrıs Türk solu, bu sorun da içinde, Kıbrıs Türklerinin içine sürüklendiği siyasal, ekonomik ve sosyal bunalımlardan bir çıkış yolu üretebilecek mi?

(Kıbrıslı dergisi,  Temmuz 1996, Sayı:12)

KÜLTÜREL SORUNLARIMIZIN ÇÖZÜM YOLU

Yazılı basınımıza bir göz atacak olur­sak, yayınlanmakta olan 7 günlük gazeteden 4’ünün birer siyasal parti or­ganı olduğunu, diğer 3’ünün de Kıbrıs Türk liderliğinin geleneksel poli­tikalarını yansıtmakta olduklarını görürüz. Haftalık ve aylık birer yayın organını dışarda tutacak olursak, gün­lük gazetelerimizin daha çok iktidar - muhalefet partilerinin kör döğüşünü yansıtmakta olduklarını saptarız. Res­mi haber ajansının haberleri, birkaç sütun yazarının  günlük tüketim için yazdıkları makaleler ve bazı magazin haberleriyle doldurulan gazetelerim­izde fikir yazıları ile kültürümüzün yer almaması büyük bir eksiklik oluşturmaktadır.

            40 yılı aşkın bir süredir başımıza örülen Kıbrıs sorununun çözümlenemeyişinin iç etkenlerinden biri de, Kıbrıs Türk toplumu olarak siyasal, ekonomik. sosyal ve kültürel geçmişimizi iyice araştırıp, yayınla­mamış olmamızdı. Geçmişte yapılan hatalar ve tutulan yanlış yollar, bugün bizi aşılması çok zor olan sayısız sorunlar karmaşası ile karşı karşıya bırakmıştır. Geç de olsa, bir yerlerden başlamak, sürdürülen çalışmalara güç katmak ve 21. yüzyıla yaklaşırken çağ­daş bir perspektif açmamız gerekmek­tedir.

Radyo ve TV yayınlarımız da gelişm­eye muhtaçtır. Özellikle son yıllarda kültürel yanı iyice zayıflayan program­lar, belirli kişilerin kendi kendilerini reklam etme aracı durumuna düşmüş ve programlar hep bu belli kişilerle yapılır olmuştur. Program sunucularının kullandığı dil, Türkiye’nin özel radyo ve TVlerinin etkisiyle bozulmuş ve her çeşit sululuk bu tür canlı yayınların kaçınlmaz bir unsuru haline gelmiştir. Yoğun etkisi altında kaldığımız Türkiye’nin basın ve yayın organları, yerli kültür üretiminin, önünde en büyük engeli oluşturmaktadır. Büyük mali ve teknik olanaklara sahip olan bu basın-yayın kuruluşlarının karşısın­da direnip, yaşamını belli bir düzeyin üzerinde tutmaya çalışan bizdeki kuru­luşlar, eşitsiz koşullar altında olduk­larından daima hep yenik düşmekte­dirler.

Siyasal bir partiye değil de, yerli mali kuruluşlara dayanarak, özgürce kültürel etkinliklerde bulunabilmek için daha çok yol alınması gerekmekte­dir. Gazetelerimizin kültür - sanat say­falarının başına çöreklenmiş olan belli isimler, sadece kendilerinin ve dar çevrelerinin ürünlerine yer vermekte, yeni imzaların duyurulmasına hiç de yardımcı olmamaktadırlar. Örneğin bir imza, üç günlük gazetenin sanat say­fasında yazı ve şiirlerini yayımlatabilirken, başka bir tanesi hiç birinde görüşlerini dile getirememektedir. Kıbrıs Türk Kültürünü, edebiyatını sadece şiire indirgeyen bazıları ise, başka bir birikimi olmadığı için hep şi­irden dem vurmakta ve öteki dalların gelişip yayılmasına engel olmaktadır.

Lefkoşa’daki belli bir çıkar grubunun organı haline dönüşmüş bu­lunan Kıbrıs Türk Sanatçı ve Yazarlar Birliği’nin KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı’nın oluşturmaya çalıştığı Kültür Sanat Danışma Kurulu’nu tekeli altına alma çalışmaları, konuyla ilgili çevrelerde büyük tepkilere yol açmış ve birçok örgüt ve bağımsız kişiler, Bakanlığın ayrımcı politikasını protesto etmişlerdir. 1996 yılında toplanacağı söylenen “Kültür Kurul­tayının da yine aynı çevrenin rejisinde yapılacağından kuşkulanılmaktadır.

Üniversitelerimizin Kıbrıs Türk kültürü konusunda da araştırmalar ya­pacak olan Merkezler oluşturmaya başlamaları olumlu gelişmelerdir. Ne yazık ki belli bir birikim üzerine kurul­ması gereken bu merkezler, konuya gerektiği önemi vermemekte ve daha çok siyasal yönlendirmelerin esiri ol­maktadırlar. Örneğin DAÜ’nün Kıbrıs Ansiklopedisi yayımlama projesi, konusunun uzmanı olan bir kişiye veya kurula değil de, eski bir politikacıya teslim edilmiştir. Seçim kaybetmiş milletvekili adayları yönetim kurulları­na getirilirken, Sanatçı ve Yazarlar Bir­liği Başkanlığı ile birlikte DAÜ Kıbrıs Araştırmaları Merkezi Başkanlığını yürütmekte olan İsmail Bozkurt, Pak­istan’a giderek, “Demokrasi ve Edebiy­at” konulu bildiriler sunmaktadır. An­siklopedi hazırlamakla ilgili herhangi bir birikimi olmayan kişiler, Danışma Kurulu’nda yemekli toplantılara katıl­maktadırlar.

Kıbrıs Türk Toplumu’nun geçmişteki siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel yapısıyla ilgili tek kaynak olan Kıbrıs Türk yazılı basınının gözden geçir­ilmemesi halinde, derme - çatma bil­gilerle hazırlanacak olan bir Ansiklope­di, gerçek işlevini göremeyecektir. O ne­denle. daha önce de uyardığımız gibi bir an önce bu kaynaklar taranarak ve gerekli bilgiler günümüze aktarıl­malıdır. Üniversitelerimiz gerçek bilim yuvaları olmak istiyorlarsa, önce geçmiş kültürümüze sahip çıkmalıdır­lar. Sanat ve kültür adamlarımız da, tek kişilik gösteriler yerine, toplum çıkarlarını gözeten, geniş kitlelere ulaş­mayı amaç edinen bilim emekçileri olmalıdırlar. Bozulan insan dokumuzun onarılması ancak bu yolla mümkündür.

(Kıbrıslı dergisi, Ocak 1996, Sayı::6)